Golwg ffres ar gofrestru myfyrwyr prifysgol

Gan Melanie Davidson, Pennaeth Cefnogaeth a Gwella

Mae pobl ifanc yn llawer llai tebygol o fod wedi cofrestru i bleidleisio na phobl hŷn – ledled y DU, mae 1 o bob 3 o bobl dan 24 sydd â hawl i bleidleisio, heb gofrestru. Yn ogystal, mae’r rhai sydd wedi symud yn ddiweddar a phobl sy’n byw mewn eiddo rhent preifat yn llawer llai tebygol o fod wedi cofrestru na phobl sydd wedi byw mewn cartref sy’n berchen iddyn nhw ers cyfnod hir.

Mae myfyrwyr prifysgol yn ifanc, symudol ac yn debygol iawn o fyw mewn llety rhent, ac yn grŵp o bobl sy’n aml yn peri her i Swyddogion Cofrestru Etholiadol – sydd â’r dasg o sicrhau bod y gofrestru yn gywir a chyflawn. Er gwaethaf hyn, mae nifer o ffyrdd i chi a’ch tîm ymgysylltu â myfyrwyr.

Gall prifysgolion fod yn bartneriaid hanfodol i annog cofrestru myfyrwyr. Gallai creu partneriaethau gyda staff prifysgolion eich helpu i nodi lle gallent helpu. Er enghraifft, efallai bod cyfleoedd iddyn nhw gynnwys gwybodaeth cofrestru i bleidleisio mewn dogfennau cofrestru’r brifysgol, neu gyflwyno’r peth mewn sesiynau croeso.

Students blog welsh

Yn ogystal gallech gysylltu gyda neuaddau preswyl a chwilio am y posibilrwydd o rannu gwybodaeth y myfyrwyr sy’n byw yn yr eiddo. Gallai monitor neuaddau hefyd godi’r pwnc wyneb yn wyneb gyda myfyrwyr a bod yn llysgennad ar gyfer eich neges.

Gallwch hefyd ymchwilio i ddefnyddio data sydd ar gael i chi, megis dogfennaeth y dreth gyngor. Mae’r rhain yn cynnwys eiddo sydd wedi’u heithrio gan eu bod yn gartref i fyfyrwyr, felly gallwch gychwyn mapio ardaloedd i ganolbwyntio’ch ymdrechion.

Gallwn ddarparu nifer o adnoddau o’ch helpu chi i annog y myfyrwyr yn eich ardal i gofrestru i bleidleisio. Mae gyda ni dudalen we ar rannu arfer da ar gyrraedd myfyrwyr, yn ogystal â chanllawiau manwl ar adolygu a diweddaru eich strategaeth ymgysylltu â’r cyhoedd a chynllun cofrestru.

I gael ein hadnoddau diweddaraf, cofrestrwch ar gyfer ein cylchlythyr cofrestru pleidleiswyr, Y Gofrestr nawr.

Advertisements
Cyhoeddwyd yn Uncategorized | Rhowch sylw

Y Comisiwn Etholiadol yn lansio ymgynghoriad ar wariant etholiadol

Codes of practice consultation image Welsh

Bob Posner, Cyfarwyddwr Cyllid Gwleidyddol a Rheoleiddio a Chwnsler Cyfreithiol y Comisiwn Etholiadol

Heddiw ry’n ni wedi lansio ein hymgynghoriad newydd ar Godau Ymarfer ar wariant etholiadol i ymgeiswyr a phleidiau gwleidyddol. Ry’n ni am gael eich mewnbwn chi i wneud yn siŵr eu bod yn gynhwysfawr, yn hyrwyddo cysondeb, ac yn rhoi’r eglurder angenrheidiol i chi.

Gobeithiwn y bydd y Codau yn ei gwneud hi’n haws i chi gyflwyno cofnodion eich plaid chi, gan symleiddio’r broses a chael gwared ar unrhyw amwysedd sydd wedi bod yn y gorffennol. Bydd hefyd yn helpu gwella tryloywder gwariant ac adrodd treuliau mewn etholiadau, ac yn ei dro yn helpu gwella hyder y cyhoedd yn y system cyllid gwleidyddol ac etholiadol.

Gyda dau etholiad cyffredinol Senedd y DU yn syth ar ôl ei gilydd, ry’n ni’n deall bod y galw ar ymgeiswyr, asiantiaid a phleidiau wedi bod yn uchel. Ar ôl etholiad cyffredinol Senedd y DU 2017, fe dderbyniom dros 3,300 o gofnodion gwariant ymgeiswyr gyda chyfanswm o dros £14 miliwn. Fe wnaethom hefyd dderbyn 69 o gofnodion pleidiau gwleidyddol, gyda dros £39 miliwn o wariant ynddynt. Felly byddai symleiddio’r broses hon yn elwa nifer enfawr o bobl sydd ynghlwm â chofnodion gwariant.

Drwy ymateb i’r ymgynghoriad yma byddwch chi’n ein helpu ni i wella’r broses ymhellach a chael gwared ar unrhyw ddryswch sydd gyda chi neu’ch plaid ynghylch y broses o adrodd ar ymgyrchu.

I greu’r Codau, ry’n ni wedi defnyddio’n profiadau fel rheoleiddiwr yn ogystal â barn pleidiau, ymgeiswyr ac asiantiaid i wneud yn siŵr fod y Codau mor ddefnyddiol i chi â phosibl.

Amcanion y Codau

Ry’n ni wedi cyflwyno’r Codau:

  • i roi canllawiau clir i ymgeiswyr, eu hasiantiaid a phleidiau gwleidyddol ynghylch pa eitemau o wariant sy’n cyfrif tuag at derfynau gwariant ac sydd angen eu hadrodd.
  • i’w gwneud hi’n glir i bleidiau gwleidyddol ac ymgeiswyr pryd ddylai gwariant fod yng nghofnod gwariant ymgeisydd neu yng nghofnod gwariant y blaid.
  • i sicrhau bod adrodd gwariant, gan gynnwys ymgyrchu digidol gan bleidiau gwleidyddol ac ymgyrchwyr, yn glir a chyson.

Mae’r Codau yn gosod beth sydd a beth sydd ddim wedi’u cynnwys yn y categorïau gwariant ar gyfer etholiadau, ac maent yn caniatáu i ni roi canllawiau ar achosion a sefyllfaoedd lle bydd gwariant yn cael ei ystyried fel cyfraniad at ethol ymgeisydd neu hyrwyddo plaid.  Ry’n ni wedi gosod nifer o gwestiynau i gynorthwyo gydag ymatebion i’r ymgynghoriad, gan gynnwys ‘A yw’r Codau’n hawdd eu deall?’ ac ‘Ydy’r Codau’n cynnwys yr holl fathau o wariant ar ymgyrchu digidol mewn etholiadau?’ ond ry’n ni’n croesawu ac annog unrhyw adborth arall sy’n berthnasol.

Camau nesaf

Unwaith iddynt fod yn barod bydd Gweinidog Swyddfa’r Cabinet yn eu hystyried ac yna byddant yn cael eu cyflwyno gerbron Senedd y DU i’w cymeradwyo. Pan fyddant yn weithredol, bydd yn rhaid i bleidiau gwleidyddol, ymgeiswyr ac asiantiaid lynu wrth y Codau wrth iddynt drefnu eu hymgyrchoedd a chwblhau eu cofnodion gwariant ar ôl etholiad.

Mae gan Senedd yr Alban gyfrifoldeb dros y gyfraith ar etholiadau i Senedd yr Alban ac etholiadau llywodraeth leol yn yr Alban, ac mae gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru gyfrifoldeb dros y gyfraith ar etholiadau i’r Cynulliad ac etholiadau llywodraeth leol yng Nghymru. Ry’n ni’n rhagweld datblygu Codau addas i’r etholiadau hynny, fydd yn destun ymgynghoriad hefyd.

Sut allwch chi gymryd rhan

Ry’n nhin croesawu ymatebion cyn dydd Mawrth 4 Rhagfyr. Mae cwestiynau’r ymgynghoriad ar dudalen 7 y ddogfen ymgynghori. Gallwch hefyd weld Codau Ymarfer ymgeiswyr a Codau Ymarfer pleidiau gwleidyddol.

Anfonwch eich atebion ac unrhyw sylwadau eraill at:

Codes@electoralcommission.org.uk

Gellir hefyd anfon ymatebion drwy’r post:

Codes of Practice Consultation

Y Comisiwn Etholiadol

3 Bunhill Row

London EC1Y 8YZ

Gellir hefyd cyflwyno ymatebion dros y ffôn i Denise Bottom  ar 020 7271 0638.

Cyhoeddwyd yn Uncategorized | Rhowch sylw

Gwneud y system etholiadol yn fwy hygyrch i bawb

Polling station 1-02Ailsa Irvine, Cyfarwyddwr Gweinyddiaeth Etholiadol a Chanllawiau’r Comisiwn Etholiadol

Dylai pawb allu cymryd rhan mewn etholiadau, a bwrw eu pleidlais yn hyderus, ond dyw hyn ddim wastad yn wir. Er bod gyda nhw’r hawl i bleidleisio, mae rhai pobl yn wynebu rhwystrau i gymryd rhan yn ein proses ddemocrataidd.

Mae angen i’n system etholiadol fod yn hygyrch i bawb. Dyna pam ry’n ni’n croesawu argymhellion Llywodraeth y DU, gyhoeddwyd heddiw, ac yn awyddus i weld gwelliannau yn eu lle cyn gynted â phosibl.

Mae’r argymhellion, sydd am geisio gwneud etholiadau mor hygyrch â phosibl i bleidleiswyr ag anabledd, yn dod yn sgil galwad am dystiolaeth gan Lywodraeth y DU.

Ar ôl etholiad cyffredinol Senedd y DU llynedd, fe wnaethom gynnal ymchwil gyda phleidleiswyr gydag anableddau i hysbysu ein hadroddiad, ‘Etholiadau i bawb’. [WELSH link] Fe glywsom dystiolaeth gan bleidleiswyr gydag anableddau dysgu a chorfforol, a phobl sy’n byw gyda salwch meddwl, am eu profiadau o gofrestru i bleidleisio a phleidleisio. Fe wnaethom hefyd siarad gyda nifer o elusennau fel rhan o’n hymchwil. Er bod y mwyafrif o bleidleiswyr yn hapus gyda chofrestru i bleidleisio a phleidleisio yn y DU, ni chafodd pob pleidleisiwr ag anabledd brofiad da. Mae’n rhaid gwella hyn.

Fe wnaethom gyflwyno ein hadroddiad fel tystiolaeth, a gwneud argymhellion i Lywodraeth y DU, pleidiau gwleidyddol, ymgeiswyr, gweinyddwyr etholiadol, gofalwyr a gweithwyr cymorth ar beth allent wneud i wneud etholiadau’n fwy hygyrch. Ry’n ni hefyd wedi ymrwymo i weithio mwy gyda phawb sy’n rhan o gynnal etholiadau i sicrhau nad oes rhwystrau i bleidleisio.

Ry’n ni’n falch fod llywodraeth y DU wedi defnyddio’r dystiolaeth a ddarparwyd gennym ar gyfer yr argymhellion a ryddhawyd yr wythnos hon. Byddwn yn parhau i wneud beth allwn ni i weld bod yr argymhellion yn cael eu gweithredu. Mae hyn yn cynnwys cryfhau’r gefnogaeth yr ydym yn ei rhoi i weinyddwyr er mwyn iddyn nhw helpu pobl gydag anableddau i gofrestru a phleidleisio.

Mae sicrhau nad oes neb yn wynebu rhwystr i bleidleisio yn bwysig, a bydd cydweithio yn hanfodol i oresgyn y problemau mae pleidleiswyr wedi dweud wrthym amdanynt a sicrhau bod etholiadau i bawb.

Cyhoeddwyd yn Uncategorized | Rhowch sylw

Angen gwelliannau brys i sicrhau tryloywder i bleidleiswyr mewn oes ddigidol

Syr John Holmes, Cadeirydd y Comisiwn Etholiadol

John head cropped

Yn y gorffennol, heb fod mor bell â hynny yn ôl, yr unig bryd fyddai rhai pobl yn gwybod bod etholiad yn cael ei gynnal oedd pan fyddai llond llaw o daflenni’n dod drwy’r drws, neu fod placardau mewn rhai gerddi.

Yn y ddegawd ddiwethaf mae cynnydd enfawr wedi bod yn nefnydd platfformau digidol wrth ymgyrchu’n wleidyddol. Ar y cyfan, mae hynny’n beth da. Wedi’r cyfan mae etholiadau yn dibynnu ar gymryd rhan a chysylltu gyda phleidleiswyr.

Ond, nid yw’n rheolau a’n cyfreithiau wedi cadw i fynd gyda’r cynnydd mewn defnydd, ac efallai dibyniaeth yn ôl rhai, ar ymgyrchu digidol. Heddiw ry’n ni wedi cyhoeddi pecyn o argymhellion ymarferol i fynd i’r afael â hyn. Er nad yw ymgyrchu digidol yn dod tu allan i gwmpas ein system reoleiddiol bresennol, os bydd yr argymhellion yn cael eu gweithredu, byddent yn cynyddu tryloywder yn sylweddol i bleidleiswyr.

Mae dau newid i’r gyfraith yr ydym ni am eu gweld cyn gynted â phosibl. Yn gyntaf, rhaid i ddeunyddiau ar-lein a gynhyrchir gan bleidiau, ymgeiswyr ac ymgyrchwyr argraffnod sy’n nodi pwy sydd wedi’u creu. Byddai hyn yn golygu, pan fod pleidleiswyr yn sgrolio drwy eu ffrydiau cyfryngau cymdeithasol ac yn gweld hysbyseb trawiadol sy’n ceisio sicrhau eu pleidlais, eu bod yn gwybod pwy sy’n ceisio eu targedu.

Yn ail, dylai llywodraethau’r DU ddiweddaru’r gyfraith fel bod gofyn bod ymgyrchwyr yn darparu gwybodaeth fanwl ynghylch sut mae arian wedi’i wario ar ymgyrchoedd digidol. Pan gynlluniwyd y gyfraith yn 2000, penderfynodd Senedd y DU bod angen i bleidiau gwleidyddol ac ymgyrchwyr adrodd gwariant ar ‘hysbysebu’. Heddiw, gall ymgyrchu digidol fod yn soffistigedig a defnyddio micro-dargedu pleidleiswyr. Ond yn aml nid yw cofnodion gwariant ymgyrchwyr yn rhoi darlun clir o’u gweithgarwch. Mae angen i hyn i newid fel bod yn rhaid i bawb ddarparu’r un wybodaeth fanwl gan roi tryloywder i bleidleiswyr dros wariant ymgyrchu.

Yn ogystal â newidiadau deddfwriaethol, ry’n ni am weld camau cadarn yn cael eu cymryd gan gwmnïau cyfryngau cymdeithasol. Maen nhw’n gwneud y synau cywir ynghylch bod yn fwy ymarferol o ran pa hysbysebion gwleidyddol sy’n cael eu postio ar eu platfformau. Maent yn amlwg yn delio gyda’r mater eu hunain, fel yr ydym wedi gweld o’r gwahanol ymdriniaethau a gymrwyd cyn y refferendwm diweddar ar erthyliad yn Iwerddon, a byddwn yn gwylio’n eiddgar beth fyddan nhw’n gwneud cyn etholiadau canol tymor yn yr UDA yn ddiweddarach eleni. Ein barn ni yw bod angen iddyn nhw gyflawni eu cynigion am eglurder ynghylch o ble daw hysbysebion gwleidyddol ac am gronfa ddata ar-lein o hysbysebion gwleidyddol mew da bryd ar gyfer etholiadau’r DU yn 2019 a 2020. Os nad yw camau gwirfoddol gan gwmnïau cyfryngau cymdeithasol yn ddigidol, dylai llywodraethau’r DU ystyried rheolaeth uniongyrchol.

Yn olaf, mae angen mwy o bwerau ar y Comisiwn Etholiadol i’n galluogi i orfodi cyfraith etholiadol mewn oes ddigidol. Mae hyn yn cynnwys cynnydd sylweddol i’r ddirwy uchaf y gallwn roi ar y rheiny sy’n torri’r rheolau. Ar hyn o bryd mae hyn yn £20,000 am bob trosedd. Ry’n ni’n pryderu bod risg bod pleidiau gwleidyddol ac ymgyrchwyr yn gweld ei dirwyon fel rhan o gost gwneud busnes. Mae angen pwerau arnom i roi cosbau sy’n wirioneddol yn rhwystro pobl rhag torri cyfraith etholiadol. Mae angen pwerau cryfach arnom hefyd i gael gwybodaeth gan bleidiau ac ymgyrchwyr mewn amser go-iawn, fel y rhai roddwyd yn ddiweddar i’r Comisiynydd Gwybodaeth.

Byddai gweithredu’r newidiadau hyn yn cael effaith bwysig ar dryloywder mewn ymgyrchu digidol ac ar hyder y cyhoedd. Ni fyddan nhw’n datrys yr holl bryderon ynghylch defnydd gwleidyddol y we. Bydd technoleg a thechnegau ymgyrchu’n esblygu ymhellach. Mae’r materion sy’n cael eu codi gan hyn yn gyfrifoldeb ar nifer o gyrff, gan gynnwys Swyddfa’r Comisiynydd Gwybodaeth, yn ogystal â’r Comisiwn Etholiadol. Am ein rhan ni, byddwn yn parhau i fonitro sut mae pleidleiswyr yn cael eu targedu ac yn siarad allan i amddiffyn eu buddion ac i sicrhau mwy o dryloywder yn yr oes ddigidol.

Cyhoeddwyd yn Uncategorized | Rhowch sylw

Pryd mae honiad yn troi’n ymchwiliad?

Gan Bob Posner, Cyfarwyddwr Cyllid Gwleidyddol a Rheoleiddio a Chwnsler Cyfreithiol

Mae adroddiadau diweddar yn y cyfryngau wedi amlygu ymchwiliadau’r Comisiwn Etholiadol i gofnodion gwariant a gyflwynwyd gan ymgyrchwyr cofrestredig yn Refferendwm yr UE. Fel rheoleiddiwr cyllid gwleidyddol yn y DU, mae’n addas bod y penderfyniadau a gymrwn yn gallu cael eu harchwilio.

Hyd yn hyn mae’r Comisiwn Etholiadol wedi cyhoeddi manylion 34 o ymchwiliadau sy’n codi o Refferendwm yr UE lle canfuwyd troseddi. Maent yn cynnwys ymgyrchoedd ar gyfer ‘aros’ a ‘gadael’. Mae ymchwiliadau eraill yn mynd yn eu blaen. Bob mis, ry’n ni’n cyhoeddi gwybodaeth am achosion wedi cau.

Pryd mae’r Comisiwn Etholiadol yn agor ymchwiliad?

Mae gennym ni bwerau gorfodi i ymchwilio i achosion honedig o dorri rheolau cyllid gwleidyddol yn ogystal ag achosion o dorri’r rheolau ry’n ni’n eu nodi’n rhagweithiol, a grymoedd i roi amryw gosbau.

Er mwyn canfod trosedd mae’n rhaid i ni fod yn fodlon tu hwn i amheuaeth rhesymol bod trosedd wedi’i chyflawni. Mae hyn yn gofyn am lefel uchel o dystiolaeth a safon uchel sy’n rhaid ei chynnal.

Mae ‘ymchwiliad’ yn air sydd ag ystyr penodol a ffurfiol i ni, sy’n aros yng nghyd-destun datblygu nifer o gamau. Mae’n werth nodi hyn yn fyr yma.

Yn gyntaf ry’n ni’n gwneud ymholiadau cychwynnol nodi os oes trosedd neu gamwedd wedi’i chyflawni; os oes, byddwn yn cychwyn y broses asesu.

Mae asesiadau yn ystyriaeth o’r materion a’r dystiolaeth i benderfynu p’un a i ymchwilio. Ni fydd pob asesiad yn arwain at agor ymchwiliad. Byddwn ond yn agor ymchwiliad, lle ystyriwn ei bod hi ym mudd y cyhoedd, yn gymesur ac yn cyfiawnhau defnyddio cronfeydd cyhoeddus i wneud hynny.

Ry’n ni wedi paratoi briffiad yn flaenorol sy’n rhoi mwy o fanylion beth sydd ym mhob cam o’r broses. Mae hefyd yn cael ei ddangos yn y siart llif yma.

investigations flow chart welsh

Pa lefel all y Comisiwn roi dirwy?

Yn ddiweddar mae sylw wedi bod o ran pa ddirwyon allwn ni roi i bleidiau gwleidyddol ac ymgyrchwyr am dorri’r rheolau.

Ry’n ni wedi’n cyfyngu at fwyafswm o £20,000 o ddirwy am bob trosedd yn ôl y gyfraith. Mae rhai ymchwiliadau’n arwain at gosbau ar nifer o droseddau, gan roi dirwy uwch. Fodd bynnag, er mwyn canfod trosedd mae’n rhaid i ni fod yn fodlon tu hwn i amheuaeth resymol bod trosedd wedi’i chyflawni. Mae hyn yn gofyn am lefel uchel o dystiolaeth a safon uchel sy’n rhaid ei chynnal. Byddwn ond yn canfod trosedd os ydyn yn fodlon ein bod wedi bodloni’r safon honno.

Ry’n ni am sicrhau bod maint y cosbau ariannol am dorri rheolau cyllid gwleidyddol yn ataliad cymesur. Fel arall, mae’n bosib bydd rhai pleidiau ac ymgyrchwyr yn gweld ein dirwyon fel un o gostau arferol gwneud busnes. Ry’n ni felly yn credu ei bod hi’n bryd i’r terfyn cosbau o £20,000 gael ei gynyddu’n sylweddol, yn unol â beth sy’n berthnasol i reoleiddwyr cyffelyb.

Mewn rhai achosion diweddar, lle’r ydym wedi rhoi’r ddirwy uchaf, fe wnaethom ystyried y byddai dirwyon uwch wedi bod yn briodol, pe bai ni’n gallu eu rhoi. Mae’n hanfodol bod gan y cyhoedd hyder bod etholiadau a refferenda yn cael eu cynnal yn deg ac yn unol â’r rheolau a osodir gan Senedd y DU. Dyna pam ein bod yn credu’n gryf y dylai Llywodraeth y DU gynyddu dirwyon uchaf y Comisiwn.

Cyhoeddwyd yn Uncategorized | Rhowch sylw

Sicrhau a gwella a thryloywder cyllid pleidiau gwleidyddol

Gan Carol Sweetenham, Rheolwr Prosiect ‘Ailwampio Rheoleiddio Cyllid Pleidiau’, y Comisiwn Etholiadol

Mae cyllid a chofrestru pleidiau yn ganolog i gylch gwaith y Comisiwn i sicrhau tegwch a thryloywder y system wleidyddol. Mae sicrhau bod gwybodaeth ar gyfrifon, gwariant a rhoddion pleidiau yn ganolog i sicrhau democratiaeth agored a theg. Ein System Cyllid Pleidiau ac Etholiadau Ar-lein yw lle’r ydym yn cofnodi’r wybodaeth hon ac yn sicrhau ei bod ar gael i’r cyhoeddi chwilio. Does dim llawer o systemau tebyg ar gael, ac mae’n cael ei nodi fel esiampl o dryloywder.

Fodd bynnag, am yr union reswm ei fod yn system arloesol, mae’n rhaid ei ddiweddaru nawr. Mae technoleg a disgwyliadau wedi symud ymlaen dros y ddegawd ddiwethaf, ac mae angen i’r system gael ei moderneiddio.

Os yw’r system newydd am lwyddo, mae’n rhaid iddi fod yn hawdd i bobl fewnbynnu gwybodaeth, a chael gwybodaeth ohoni.

024f6f00-0d0b-4de0-9f70-f59b109a9705 (1)

Mae cynnwys y rheiny sy’n defnyddio’r system yn allweddol yn sicrhau bod y dyluniad yn hawdd ei ddefnyddio, ac felly ry’n ni wrth ein bodd bod defnyddwyr allweddol wedi cytuno bod yn rhan o’r prosiect. Gyda’u mewnbwn nhw, a chynnal sgwrs gyson gyda’r datblygwyr, fe allwn ni deilwra’r system i anghenion defnyddwyr, gan ei brofi’n drylwyr ar bob cam.

Wrth gwrs, mae’r system yna i sicrhau bod y Comisiwn, a’r rheiny sy’n cymryd rhan mewn etholiadau, yn gweithredu’n unol â’r gyfraith. Ond mae hyn yn gyfle i ni ei gwneud hi’n haws i bleidiau a grwpiau eraill a reoleiddir i gydymffurfio â’r gyfraith, ac i wneud prosesau’n fwy effeithlon i bawb, gan gynnwys y rheiny sy’n defnyddio’r system i ddod o hyd i, ac i ddadansoddi’r wybodaeth. Mae’r nodwedd yma’n hanfodol i gynnal lefel uchel o dryloywder.

Felly, roeddem yn falch o gael gwahoddiad i fwrdd crwn arbenigwyr yn Lithwania am e-adrodd mewn cyllid gwleidyddol – sut mae cyrff cyhoeddus yn cyhoeddi gwybodaeth am wariant a rhoddion etholiadol ar-lein.  Roedd y gynhadledd yn gyfle i gyrff etholiadol o bob cwr o Ewrop a’r Unol Daleithiau i rannu arbenigedd.

lithuania

Trefnwyd y gynhadledd gan Organisation for Cooperation and Security in Europe (OSCE) a Office for Democratic Institutions and Human Rights, ac roedd yn cynnwys tryloywder yn ystod etholiadau, a rôl gwefannau a chronfeydd data i’r cyhoedd a newyddiadurwyr ac academyddion eu chwilio’n hawdd.

Roedd pob yn o Lithwania, Latfia, Estonia, Georgia, Norwy, Ffrainc, Sbaen, Serbia, yr Wcráin, yr Unol Daleithiau a’r DU, gyda’r tair gwlad Baltig yn arwain y trafodaethau o gwmpas eu systemau ar-lein cymharol newydd. Bu Is-gadeirydd y Federal Election Commission yn siarad am yr ymdriniaeth Americanaidd o ran e-adrodd a sut mae wed datblygu ers y 70au.

Rhoddodd Rheolwr Polisi yn y Comisiwn Etholiadol, Kate Engles, gyflwyniad ynghylch sut mae Comisiwn Etholiadol y DU yn cyflwyno gwybodaeth gwariant a rhoddion etholiadau’r DU.  Mae gyda ni gronfa ddata chwiliadwy o gyfrifon pleidiau, gwariant etholiadau a refferenda a rhoddion ymgyrchwyr.  Mae’n rhaid i’r wybodaeth hon gael ei hadrodd i ni o dan gyfraith etholiadol, ac mae gofyn i ni wneud yn siŵr fod y wybodaeth hon ar gael i’r cyhoedd.024f6f00-0d0b-4de0-9f70-f59b109a9705 (3)

 

Ry’n ni wastad yn edrych am ffyrdd gwell o gyflwyno’r wybodaeth, fel graffiau rhyngweithiol yr ydym yn cyhoeddi ar ein gwefan drwy raglen a elwir yn ‘tableau’ a ffeithluniau sy’n cael ei rhannu ar ein cyfrif Twitter.

twitter pef

Ydych chi wedi edrych ar ein cronfa ddata adrodd bresennol? Gallwch chwilio yn ôl plaid neu enw ymgyrchydd, digwyddiad etholiadol neu flwyddyn i ddod o hyd i wybodaeth ar roddion a gwariant ac etholiadau a refferenda.

welsh pef online

Ry’n ni wastad yn awyddus i glywed gan bobl sy’n defnyddio’n cronfa ddata, a sut mae’n gweithio iddyn nhw, fell p’un a eich bod yn aelod o’r cyhoedd, yn blaid neu’n ymgyrchydd, neu’n newyddiadurwr, rhowch wybod i ni.

Cyhoeddwyd yn Uncategorized | Rhowch sylw

CANRIF O BLEIDLAIS I FERCHED

Eleni mae hi’n ganrif ers pasio Deddf Cynrychiolaeth y Bobl, roddodd y bleidlais i rai merched am y tro cyntaf erioed.

Mae ein Comisiynwyr yn myfyrio ar y bleidlais i ferched, beth mae eu pleidlais nhw’n golygu iddyn nhw a pha mor anodd wnaeth merched frwydro am yr hawl.

Bridget Prentice

Bridget

Y flwyddyn oedd 1969 ac roeddwn i’n astudio Hanes Uwch yn fy ysgol uwchradd i ferched yn Nwyrain Glasgow. Siaradon ni am ddim byd arall (anghofiwyd achosion y Rhyfel Byd Cyntaf, diwygio cymdeithasol y 19eg ganrif ac ati yn llwyr) wrth inni drafod y newyddion y byddai pobl 18 oed yn cael pleidleisio’r flwyddyn ganlynol.

Sut brofiad byddai ef?  Sut roedd ei wneud? Beth sydd wir yn digwydd y tu mewn i orsaf bleidleisio? Sut byddan nhw’n gwybod bod gennyf i hawl i bleidleisio? Roedd y cwestiynau hyn i gyd a rhagor yn destun sgyrsiau rhyngom mewn gwersi ac ar yr iard chwarae. Roedden ni wedi’n cynhyrfu’n fawr iawn. Roedd rhywfaint o drafodaeth ynghylch a oeddem yn ddigon ‘aeddfed’ i bleidleisio ond wfftiwyd i hynny’n fuan iawn. Wrth gwrs ein bod ni – roedden ni’n blant y chwe degau, Heddwch a Chariad, y genhedlaeth fyddai’n newid y byd.

Felly pan alwyd yr etholiad cyffredinol ym mis Mehefin 1970, doedd dim cwestiwn phleidleisiodd pob un ohonon ni oedd yn 18 oed. Ond nid fi.

Naddo, wnes i ddim troi’n 18 tan ddiwedd mis Rhagfyr y flwyddyn honno ac felly fe gefais fy ngadael ar ôl. O leiaf dyna fel y teimlwn i. Yr oeddwn mor siomedig. Roeddwn i hyd yn oed wedi gweithio yn yr ymgyrch etholiadol, gan ddosbarthu taflenni ond ni chawn i bleidleisio. Roedd fy rhwystredigaeth yn amlwg. Mewn gwirionedd, ni chawn i bleidleisio nes fy mod yn 21 oed gan i’r etholiad nesaf gael ei gynnal yn 1974! Roeddwn i wedi gorffen yn y brifysgol cyn imi allu cerdded i mewn i Orsaf Bleidleisio a rhoi croes wrth yr ymgeisydd o’m dewis. Ond faint o bleser a roddodd gwneud hynny imi? Roedd y teimlad hwnnw fy mod yn rhan o gymuned fwy o bobl oedd yn penderfynu pwy ddylai redeg ein gwlad yn corddi y tu mewn i mi – o’r braidd y gallwn i ymdopi gan fy mod wedi fy nghyffroi cymaint. Ac mae awyrgylch yr Orsaf Bleidleisio wrth gael papur pleidleisio wedi’i stampio’n ofalus yn fy llaw, a cherdded i fwth simsan a chodi’r pensil cwta oedd wedi’i glymu i ochr y bwth simsan a gwirio, ddwywaith, efallai tair gwaith, fy mod wedi rhoi’r groes yn y man roeddwn i eisiau iddi fod, yn aros gyda fi o hyd (rwy’n dal i wirio ddwywaith – yn enwedig pan oeddwn i’n pleidleisio drosof fy hun – dychmygwch wneud y camgymeriad hwnnw!)

Felly mae dathlu etholfraint menywod mor bwysig – i’n hatgoffa o bŵer democratiaeth, yr ymladdwyd drosti ac y ceir gwledydd o hyd lle nad oes gan bobl y pŵer hwnnw. Ceir dwy ddelwedd sy’n fy atgoffa o bwysigrwydd ein pleidlais – De Affrica, a Phobl groenddu’n aros am oriau yn y gwres llesol i bleidleisio am y tro cyntaf ac yn Irac pan ddaeth menywod allan o’r Orsaf Bleidleisio gan ddala eu bysedd, oedd wedi’u staenio’n borffor, i fyny i ddangos bod ganddynt hwythau ran ym mhroses gwneud penderfyniadau yn eu gwlad. Peth bregus yw democratiaeth. Mae angen inni ei meithrin. Mae ein pleidlais yn symbol o’r gwaith meithrin hwnnw.

Elan Closs Stephens, CBE, Comisiynydd Etholiadol, Cymru

Elan

Yn 1918, cafodd dros 8m o ferched yr hawl i bleidleisio – rheiny oedd dros 30 neu oedd yn bodloni gofynion eiddo. Ymhen deng mlynedd, roedd gan ferched i gyd yr hawl i bleidleisio. Wrth i fi ddahtlu’r flwydyn bwysig hon i ferched, rwy’n cymryd eiliad i feddwl am y dewrder gymrodd hi i gael yr hawliau hynny.  I’r swffragetiaid, roedd y dioeddef yn hynod real ac weithiau’n ofnadwy.  Fe wnaeth Emily Davison, fu farw’n ddiweddarach dan geffyl y Brenin yn y Darby, godi baricêd yn ei chell a chafodd ei chwistrellu â dŵr. Roedd yn rhaid i’r wardeiniaid ei hadfywio gyda photel dŵr poeth cyn ei gorfodi i fwydo. Roedd gorfodi bwydo yn ateb rheolaidd i streiciau llwgu; o ystyried y deunydd meddygol a’r pibellau ar y pryd, mae’n rhaid ei fod wedi bod yn boenus dros ben.  Roedd swffragetiaid eraill yn credu mewn trafodaeth, dadlau a deisebau. Iddyn nhw hefyd, roedd hi’n cymryd dewrder i godi llais, i gamu i ffwrdd oddi o’r bywyd parchus, gwylaidd oedd i’w ddisgwyl gan wriag a mam, i fynnu eu hawliau. Rwy am anrhydeddu Millicent Fawcett , arweiniodd NUWSS; ei chwaer Elizabeth Garrett Anderson – y ferch gymwys gyntaf i fod yn feddyg, orfodd fynd i gael ei gradd o’r Sorbonne; Emmeline Pankhurst  a’u merched Christabel a Sylvia; Emily Davison; Emily Davies oedd yn sylfaenydd Girton a fu’n brwydro dros addysg uwch, ac yng Nghymru y ferch fusnes Y Fonesig Rhondda gafodd gwrthod sedd yn Nhŷ’r Arglwyddi pan fu farw ei thad.  A’r dynion a’r merched eraill di-ri fu’n brwydor dros newid.  Mae hi bron yn amhosibl i fi ailgreu’r cynefin cymdeithasol, cyfyngiadau[‘r oes a fu a’r dewrder gymrodd hi i wthio yn erbyn confensiwn a chael rhan annatod o gydraddoldeb. Mae fy nyledu iddynt oll mwy nag y gallaf ddeall.

Ailsa Irvine

Ailsa

Gwnes i bleidleisio am y tro cyntaf yn etholiadau Senedd yr Alban gynhaliwyd ar yr un diwrnod ag etholiadau’r cyngor lleol ym mis Mai 1999. Don i ddim ‘mewn’ i wleidyddiaeth bryd hynny, ond doedd dim dwywaith amdani fy mod i’n mynd i bleidleisio – i fi, mae pleidleisio’n hawl sylfaenol nad oedd gan nifer o ferched yn y gorffennol, ac rwy wastad wedi credu ei bod hi’n bwysig arfer yr hawl yna. Rwy’n cofio pleidleisio drwy’r post yn etholaeth fy nghartref o’r brifysgol. Roedd rheolau pleidleisio post yn wahanol bryd hynny, ac roedd yn rhaid i rywun fod yn dyst i’r llofnod ar y datganiad diogelwch – rwy’n cofio teimlo’n bwysig iawn pan ofynnais i ffrind wneud hyn, ac roedd hynny’n pwysleisio pwysigrwydd yr holl beth. Rwy’n credu’n gryf y dylai pob merch sy’n gymwys i bleidleisio allu arfer yr hawl yna’n rhydd ac yn hawdd. Gobeithio bydd dathlu canrif yn arwain at ferched ym mhob cwr o’r DU yn sicrhau eu bod wedi cofrestru i bleidleisio fel eu bod yn gallu lleisio’u barn.

CYMRYD RHAN

Ry’n ni hefyd yn annog merched ar hyd a lled y Deyrnas Unedig ddathlu defnyddi’u hawl drwy bostio lluniau ‘Rwy’n pleidleisio’.

Lawrlwythwch yr arwyddion a’u hargraffu, tynnwch eich llun a’u rhannu ar gyfryngau cymdeithasol gyda’r hashnodau #Pleidlais100 a #Vote100.

www.yourvotematters.co.uk/cymru/get-involved/centenary-of-womens-suffrage

Cyhoeddwyd yn Uncategorized | Rhowch sylw