Rheoleiddio gwariant ymgyrchu etholiadol

Gan Syr John Holmes, Cadeirydd y Comisiwn Etholiadol

Mae’r wythnosau diwethaf wedi denu llawer o sylw o ran materion rheoleiddio ymgyrchu gwleidyddol, llawer ohono’n canolbwyntio ar ddwy set o ymchwiliadau tebyg nad ydynt yn gysylltiedig.

Gwnaeth y Comisiwn Etholiadol y cyntaf o’r rhain yn dilyn Etholiad Cyffredinol yn 2015. Fe wnaethom ymchwilio i’r Democratiaid Rhyddfrydol, y Blaid Llafur a’r Ceidwadwyr ac roedd y tair plaid wedi methu â bodloni’r gofynion cyfreithiol ar gyfer cofnodion gwariant cenedlaethol eu pleidiau yn ganolog. Fe wnaethom roi dirwyon gwahanol i’r tair plaid, gan ddangos difrifoldeb gwahanol y methiannau a’r lefelau o gydweithrediad yn ystod y broses ymchwil. Roedd y rhain yn gosbau sifil oherwydd methiannau’r pleidiau canolog i fodloni gofynion beth ddylid ei gynnwys yn eu cofnodion gwariant, fel nodwyd yn Neddf Pleidiau Gwleidyddol, Etholiadau a Refferenda 2000.

AV4A0719

Yr ail set o ymchwiliadau oedd y rhai a wnaed gan yr heddlu, yn dilyn cwynion iddynt gan aelodau’r cyhoeddi, ac mewn rhai achosion cyfeiriwyd yr achosion at Wasanaeth Erlyn y Goron am benderfyniadau ar p’un a i erlyn ai peidio. Roedd y rhain yn ymchwiliadau troseddol i p’un a bod ymgeiswyr ac asiantiaid wedi torri Deddf Cynrychiolaeth y Bobl 1983 drwy fethu â chwblhau eu cofnodion gwariant ymgeiswyr lleol yn gywir. Ar gyfer ymgeiswyr mae hyn yn gofyn am safon droseddol o brawf a bwriad hysbys i gamarwain. O ran troseddau plaid genedlaethol ymchwiliwyd gan y Comisiwn Etholiadol nid oedd gofyn bod bwriad o’r fath a rhoddwyd dirwyon sifil.

Gall y gwahaniaeth yma beri dryswch i’r cyhoedd. Ry’n ni wedi cynnig y dylem reoleiddio gwariant ymgeiswyr yn ogystal â gwariant plaid, i sicrhau cysondeb. Fodd bynnag, mae’r deddfau presennol yn sefydledig ac yn glir o ran beth sy’n ofynnol. Mae hi felly yn ofidus bod rhai wedi trin y ddau ganlyniad fel rhai anghymharus neu wedi honni bod un yn tanseilio hygrededd y llall.

Mae’r methiannau nodwyd gan y Comisiwn Etholiadol yng nghofnodion canolog y blaid, yn golygu yn achos y Ceidwadwyr, nad oedd cofnodion gwariant rhai ymgeiswyr unigol yn cynnwys yr holl wariant gofynnol. Yn wir, nododd Gwasanaeth Erlyn y Goron fod hyn yn gyson gyda’u canfyddiadau nhw. Cafodd p’un a bod yr eithriadau hyn yn golygu bod ymgeiswyr wedi cyflawni troseddau wedyn eu hymchwilio gan yr heddlu a Gwasanaeth Erlyn y Goron. Er bod y Comisiwn wedi cyfeirio dau berson at yr heddlu – y ‘person cyfrifol’ yn ganolog ar gyfer y Democratiaid Rhyddfrydol a’r Ceidwadwyr – ni wnaethom gyfeirio unrhyw ymgeiswyr unigol.

Roedd sicrhau tryloywder i’r cyhoedd wrth wraidd penderfyniad Senedd y DU i osod y rheolau y mae’r Comisiwn yn eu goruchwylio. Mae ein hadroddiadau manwl, yn seiliedig ar dystiolaeth i gyd ar gael ar ein gwefan. Ym mhob un o’r achosion diweddar, fe wnaeth y blaid dan sylw dalu’r ddirwy yn brydlon. Ers hynny, ry’n ni wedi darparu canllawiau i bleidiau gwleidyddol yn eu galluogi i gryfhau eu systemau a’u dealltwriaeth o’r gofynion. Mae cydymffurfio yn well na ymchwilio i fethiannau i ddilyn y rheolau.

Beth mae hyn yn ei olygu ar gyfer ymgyrch yr Etholiad Cyffredinol? Mae gyda ni un o’r systemau mwyaf tryloyw a llym yn y byd, nid yn unig oherwydd cyllid gwleidyddol. Mae etholiadau yn y DU yn cael eu rhedeg yn dda ac yn cael eu parchu’n fawr yn rhyngwladol. Mae’n bwysig bod y rheolau yn cael eu goruchwylio gan Gomisiwn Etholiadol amhleidiol a bod arian yn parhau i beidio â chwarae rhan rhy fawr yn ein prosesau democrataidd, yn rhannol gan ein bod yn gwybod bod y cyhoedd yn poeni am hyn.

Byddwn felly yn gwylio’r etholiad yma’n ofalus hefyd. Ymgyrchu gwleidyddol yw calon unrhyw etholiad neu refferendwm, gan geisio â chyrraedd neu roi gwybodaeth i bleidleiswyr a chreu trafodaeth, ac ni ddylid eu llyffetheirio’n ormodol neu’n ddiangen. Nid ein rôl ni yw sefyll yn y ffordd, ond i ddeall gweithgarwch ymgyrchu, gan gynnwys y posibiliadau newydd a gynigir gan gyfryngau cymdeithasol, ac i sicrhau tegwch a thryloywder ynghylch lle caiff arian ei wario i ddylanwadu ar bleidleisiau pobl.

Byddwn yn parhau i fod yn rhagweithiol wrth roi cyngor a chanllawiau i’r rheiny yr ydym yn eu rheoleiddio, ond yn y pen draw nid ydym yma i’w gwasanaethu nhw. Rhaid i fudd y cyhoedd fod wrth galon popeth ry’n ni’n gwneud. Yn ogystal â monitro’r ymgyrch yn agos, yn yr wythnosau sydd i ddod, byddwn yn cyhoeddi data wythnosol ar roddion a benthyciadau i bleidiau gwleidyddol. Yn dilyn yr etholiad, byddwn yn archwilio ac adrodd ar wariant ymgyrchu, a pha newidiadau i’r gyfundrefn reoleiddiol sy’n ofynnol i ddiogelu a gwella hyder yn ein prosesau democrataidd. Bydd parhau i gynnal hyder y cyhoedd yn hygrededd ein hetholiadau yn parhau i fod yn brif amcan i ni.

 

 

Cyhoeddwyd yn Uncategorized | Rhowch sylw

Byw tramor? Peidiwch colli’ch cyfle i ddweud eich dweud yn etholiad cyffredinol Senedd y DU

Gan Emma Hartley, Pennaeth Ymgyrchoedd, Comisiwn Etholiadol y DU

Dyw nifer o ddinasyddion y DU sy’n byw tramor ddim yn gwybod y gallant bleidleisio yn yr etholiad cyffredinol ar 8 Mehefin 2017 o bosib.

Gyda’r etholiad ar y gorwel mae’n bwysig eich bod chi’n sicrhau eich bod wedi cofrestru i bleidleisio cyn gynted â phosibl.

I gofrestru fel etholwr tramor mae’n rhaid i chi fod wedi’ch cofrestru i bleidleisio yn y DU yn y 15 mlynedd diwethaf. Os oeddech yn rhy ifanc i gael eich cofrestru pan adawoch y DU yna gallwch gofrestru fel etholwr tramor os oedd eich rhieni (neu warcheidwaid) wedi’u cofrestru yn y DU yn y 15 mlynedd diwethaf.

2017 Infographic Welsh1-04

Gallwch gofrestru ar-lein nawr yn gov.uk/cofrestru-i-bleidleisio.

Os oeddech wedi cofrestru ar gyfer Refferendwm yr UE ac nad ydych wedi cael cais i adnewyddu eich cofrestriad, yna nid oes angen i chi ailgofrestru i bleidleisio yn etholiad cyffredinol Senedd y DU. Os ydych wedi cael cais i adnewyddu eich cofrestriad ac nad ydych wedi gwneud eto, gwnewch yn siŵr eich bod yn gwneud cyn gynted â phosibl.

Os nad ydych yn siŵr, cysylltwch â’ch awdurdod lleol yn y DU. Gallwch ddod o hyd i’w manylion cyswllt ar ein gwefan dybleidlaisdi.co.uk.

Unwaith i chi gofrestru, ry’n ni’n eich annog i wneud cais i bleidleisio drwy ddirprwy, sy’n golygu penodi rhywun yr ydych yn ymddiried ynddynt yn y DU i bleidleisio ar eich rhan. Gallwch hefyd lawrlwytho ffurflen gais o dybleidlaisdi.co.uk.

Ry’n ni’n gwybod bod pleidleiswyr tramor yn ei chael hi’n anodd gwneud cais, derbyn, cwblhau a dychwelyd eu pleidleisiau post mewn da bryd i allu dweud eu dweud. Dyna pam ddylech chi ystyried p’un a bod pleidlais ddirprwy’n fwy cyfleus i chi.

Peidiwch colli allan! Gwnewch yn siŵr eich bod chi’n barod i bleidleisio heddiw.

Rhannwch y blog yma i sicrhau bod eich teulu a’ch ffrindiau yn cael dweud eu dweud yn etholiad cyffredinol Senedd y DU fis Mehefin. Pasiwch y neges ymlaen bo #DyBleidlaisYnCyfri!

Cyhoeddwyd yn Uncategorized | Rhowch sylw

Y Comisiwn ac Etholiad Cyffredinol Senedd y DU 2017

AV4A0719Daeth y cyhoeddiad am Etholiad Cyffredinol 8 Mehefin ychydig cyn i’r bopeth lonyddu ar rai agweddau ar reoleiddio ymgyrch 2015. Dyna natur gwleidyddiaeth ddemocrataidd. Ond mewn unrhyw achos, roedd gan y Comisiwn Etholiadol gynlluniau wrth gefn yn eu lle. Ry’n ni eisoes yn chwarae’n rhan yn helpu awdurdodau lleol ac eraill i wneud yn siŵr bod y broses etholiadol yn rhedeg yn llyfn. Byddwn yn gweithio i sicrhau bod ymgyrchu ymgeiswyr a phleidiau yn cael eu cynnal yn unol â’r rheolau a’r rheoliadau a osodir gan y Senedd y DU yn unol â Deddf Cynrychiolaeth y Bobl 1983 ac yn fwy diweddar yn Neddf Pleidiau Gwleidyddol, Etholiadau a Refferenda 2000 – y Ddeddf greodd y Comisiwn.

Ry’n ni hefyd yn gyfrifol am yr ymgyrch i geisio cofrestru pleidleiswyr cyn y bleidlais. Bydd hyn yn cychwyn ar 8 Mai ac yn rhedeg nes y dyddiad cau cofrestru ddydd Llun 22 Mai. Bydd y gymysgedd arferol o hysbysebu a gwaith gyda phartneriaid megis Facebook. Ry’n ni am geisio cyrraedd cynulleidfa gyffredinol a grwpiau tangofrestredig, megis pobl ifanc, myfyrwyr a phobl sy’n symud cartref. Mae’r digwyddiadau etholiadol diweddar wedi codi lefelau cofrestru, ond does dim lle i ni fod yn hunanfodlon. Byddwn yn parhau i annog y rheiny sy’n gymwys ond nad ydynt eisoes ar y gofrestr etholiadol i gofrestru.

Mae cryfderau mawr i’n system etholiadol. Anaml iawn y caiff canlyniadau etholiadau eu herio. Caiff prosesau cofrestru pleidleiswyr a bwrw a chyfrif pleidleisiau eu profi drosodd a thro ac fe’u cyflenwir mewn modd tryloyw. Wrth gwrs, mae gwelliannau y gellir eu gwneud, mewn meysydd megis cofrestru awtomatig a gwell amddiffyniad rhag twyll. Mae’r Comisiwn Etholiadol wedi gwneud argymhellion o’r fath dros y blynyddoedd. Byddwn yn parhau i wneud hynny lle gwelwn achos cryf dros newid. Ond yn sicr nid yw’r system yn doredig.

Yn yr un modd mae gennym un o’r cyfundrefnau mwyaf tryloyw yn y byd yn llywodraethu rhoddion i bleidiau gwleidyddol a’u gwariant yn ystod ymgyrchoedd etholiadol. Mae hefyd lle i wella yn y maes yma, ac mae’r Comisiwn wedi gwneud argymhellion tebyg yn unol â hyn. Mae rhai wedi’u mabwysiadau, ond mae eraill yn dal yn aros. Byddwn yn parhau i geisio diwygiadau pellach yn y dyfodol. Yn benodol, mae natur ymgyrchoedd yn newid wrth i’r oes ddigidol fynd rhagddi. Mae arian yn cael ei wario mewn ffyrdd gwahanol, ac mae angen i ni sicrhau bod hyn yn cael ei adrodd yn gywir.

Felly, gall pleidleiswyr fod yn siŵr y byddwn yn monitro’r ymgyrch bresennol yn agos. Ni fyddwn yn oedi cyn ymyrryd os fyddwn yn credu bod rheolau a rheoliadau yn cael eu torri, neu ar fin cael eu torri. Byddwn hefyd yn edrych yn ofalus iawn ar ôl y bleidlais ar gofnodion gwariant pleidiau ac eraill i sicrhau eu bod wedi dilyn y rheolau. Ry’n ni’n anfon canllawiau wedi’u diweddaru at y pleidiau cyn i’r ymgyrch ddechrau o ddifrif, o ran beth a sut y dylent adrodd, a byddwn yn siarad gyda phobl i leihau’r posibilrwydd o gamddealltwriaeth. Gobeithiwn y bydd hyn yn osgoi’r angen i ymchwilio a rhoi dirwyon fel y gwelwyd ar ôl Etholiad Cyffredinol 2015.

Byddwn yn talu sylw agos i’r gwariant manwl rhwng pleidiau ar lefel genedlaethol ac ymgeiswyr mewn etholaethau unigol. Byddwn hefyd yn cadw llygad ar y moss y mae cyfryngau cymdeithasol a theclynnau digidol eraill yn cael eu defnyddio. Nid ydym am gyfyngu ar ymgyrchu arferol mewn unrhyw ffordd. Ymgyrchu yw hanfod unrhyw etholiad. Ry’n ni’n ymwybodol bod technegau newydd yn cael eu defnyddio o hyd. Mae angen i ni fod ar flaen y gad i sicrhau na chaiff tegwch y broses ei danseilio.

Canolbwynt arall bydd gweithgarwch ymgyrchwyr nad ydynt yn bleidiau. Mae’n rhaid iddyn nhw gofrestru gyda ni os, rhwng 9 Mehefin y llynedd a’r diwrnod pleidleisio o 8 Mehefin eleni eu bod wedi neu’n debygol o wario mwy na £10,000 yng Nghymru, yr Alban neu Ogledd Iwerddon neu mwy na £20,000 yn Lloegr. Unwaith eto, nid yr amcan yw rhoi stop ar y math yma o ymgyrchu, ond yn hytrach i sicrhau ei fod yn dryloyw.

Yn y Comisiwn, ry’n ni’n hyderus y bydd yr etholiad yma’n cael ei redeg yn dda a ry’n ni’n arfaethu y bydd yn cael ei frwydro’n deg, hyd yn oed os yw’r dadlau rhwng pleidiau yn danbaid ar adegau. Ond ry’n ni hefyd yn sylweddoli na allwn ni fyth cymryd hyn yn ganiataol. Pris democratiaeth yw gwyliadwriaeth dragwyddol. Dyna pam fod angen i ni fod yn ymwybodol a gweithgar yn ystod ac ar ôl yr ymgyrch. Allwn ni ddim gadael i hyder y cyhoedd yn ein democratiaeth a’n system etholiadol ballu.

Sir John Holmes, Cadeirydd

Cyhoeddwyd yn Uncategorized | Rhowch sylw

Twyll etholiadol: cosbau uchel yn cael eu hamlygu mewn adroddiad newydd

Cafwyd nifer fawr o etholiadau yn 2016 gydag etholiadau pwysig yn cael eu cynnal ledled y DU ym mis Mai, refferendwm ar aelodaeth y DU o’r UE ym mis Mehefin, a nifer o isetholiadau Senedd y DU.

Yn ddiweddar ry’n ni wedi cyhoeddi data ar honiadau o dwyll etholiadol a’u canlyniadau adroddwyd gan yr heddlu yn ystod 2016, yn amlygu lefelau cymharol isel o dwyll, ac nad oedd achosion ar raddfa fawr o dwyll etholiadol wedi profi.

Yn fwyaf pwysig, mae’n hadroddiad yn dangos y gallwn fod yn hyderus bod honiadau o dwyll etholiadol yn cael eu cymryd o ddifrif. Bydd dedfrydau sylweddol yn cael eu rhoi os caiff cyfraith etholiadol ei thorri, a gall y rheiny sy’n gyfrifol am dwyll etholiadol wynebu carchar.

Electoral-Fraud-Data-Report-Quote-Welsh

Mae’r adroddiad yn dangos yr achosion hynny gafodd erlyniad llwyddiannus neu rybuddion gan yr heddlu, gan gynnwys dau arweiniodd at gosbau sylweddol i droseddwyr.

  • Cafwyd ymgeisydd llywodraeth leol a etholwyd yn llwyddiannus yn euog o gyflwyno cais cofrestru etholiadol a ffurflen enwebu dwyllodrus, a chafodd ddau fis o garchar a’i wahardd rhag sefyll mewn etholiad am bum mlynedd.
  • Plediodd pleidleisiwr yn Refferendwm yr UE yn euog i bleidleisio ddwywaith yn yr un orsaf bleidleisio, a rhoddwyd Gorchymyn Gwneud yn Iawn â’r Gymuned o 300 awr iddo a’i wahardd rhag sefyll mewn etholiad am bum mlynedd.

Mae’r data yn dangos bod 2016 wedi gweld cynnydd yn y gyfran o achosion o ran troseddau pleidleisio, gan gynnwys personadu mewn gorsafoedd pleidleisio, o’i gymharu â mathau eraill o drosedd etholiadol, ac ar yr un pryd lleihad yn y gyfran o achosion oedd yn berthnasol i droseddau cofrestru etholiadol, gyda lleihad mwy sylweddol yn 2015 a 2016.

fraud blog welsh 1

Ry’n ni’n edrych ymlaen at barhau i gefnogi a gweithio gyda gweinyddwyr etholiadol a lluoedd heddlu cyn yr etholiadau ym mis Mai ac yn y blynyddoedd i ddod, ac i fynd i’r afael â gwendidau yn ein systemau etholiadol a’r lefelau o bryder sydd gan y cyhoedd yn yr ardal hon, yn arbennig mewn perthynas â lefelau o dwyll nad yw’n cael ei adrodd.

Byddwn hefyd yn cydweithio’n agos gyda’r Llywodraeth a phartneriaid eraill gan gynnwys Comisiynau’r Gyfraith y DU i nodi sut i ddiweddaru a chryfhau troseddau, cosbau a’r broses herio gyfreithiol etholiadol, er mwyn sicrhau bod hyder y cyhoedd yn hygrededd system etholiadol y DU.

Os hoffech ddarllen yr adroddiad yn ei gyfanrwydd, a darllen ein hargymhellion, mae ar gael ar ein gwefan.

Katy Knock
Rheolwr Polisi

Cyhoeddwyd yn Uncategorized | Rhowch sylw

Cefnogi’r rheiny heb garreg y drws i gofrestru i bleidleisio

Gan Jess Cook, Swyddog Cyfathrebu, y Comisiwn Etholiadol

Ydych chi’n sefydliad sy’n gweithio’n agos gyda phobl ddigartref neu sy’n byw mewn llety dros dro? Gallwch ddarganfod sut i’w cefnogi i gofrestru i bleidleisio yn yr etholiadau lleol ar 4 Mai.

Fis Mai, bydd Etholiadau lleol yn cael eu cynnal ledled Cymru, Lloegr a’r Alban. Mae’r etholiadau yma’n effeithio sut mae amryw wasanaethau lleol fel tai, rhwystro digartrefedd, trafnidiaeth gyhoeddus a gwasanaethau cymdeithasol yn cael eu darparu.

Prif neges ein hymgyrch cofrestru pleidleiswyr yw bod ‘yr etholiadau lleol yma #ArGarregyDrws’. Ond ry’n ni am sicrhau bod y rheiny sydd heb garreg y drws eu hun yn ymwybodol y gallant gofrestru i bleidleisio heb gyfeiriad sefydlog.

Does dim carreg y drws gan bawb, ond mae hawl ganddynt i bleidleisio.

NFA misconception quote - WELSH.jpg

Gallwch chi’n helpu ni i sicrhau bod pobl ddigartref neu sy’n byw mewn llety dros dro yn gwybod bod eu pleidlais yn cyfri a bod hawl gyda nhw i bleidleisio, fel unrhyw un arall.

Os ydych chi’n cefnogi rhywun sy’n ddigartref neu’n byw mewn llety dros dro, dyma beth sydd angen i chi wybod…

Gall pobl heb gartref parhaol, gofrestru mewn cyfeiriad lle maent yn treulio rhan sylweddol o’u hamser, yn ystod y dydd neu’r nos. Gallai hyn fod yn lloches neu’n rhywle lle maent yn cysgu neu’n treulio rhan helaeth o’u diwrnod.

Gallir gwneud hyn drwy lenwi ffurflen o’r enw ‘Datganiad o gysylltiad lleol’. Mae dwy ffurflen wahanol – un i bobl yn yr Alban ac un i bobl yng Nghymru a Lloegr.

I wneud cais i gofrestru gallwch lawrlwytho ffurflen cofrestru i bleidleisio (dim cyfeiriad penodol o gov.uk. Neu mae’r ffurflen hon ar gael o’ch swyddfa gofrestru etholiadol lleol.

Gall pobl sy’n byw mewn llety dros dro gofrestru yn y cyfeiriad yna, cyn belled nad oes gyda nhw gyfeiriad parhaol rhywle arall. Os nad ydynt yn siŵr, dylent gysylltu â’u swyddog cofrestru etholiadol lleol.

Mae manylion cyswllt eich swyddog cofrestru etholiadol ar gael yma.

Y dyddiad cau cofrestru yng Nghymru a Lloegr yw canol nos Iau 13 Ebrill.

Yn yr Alban y dyddiad cau cofrestru yw nos Lun 17 Ebrill.

Mae mwy o wybodaeth ar fod yn gymwys i gofrestru a phleidleisio yn dybleidlaisdi.co.uk

Steps quote NFA blog - WELSH

Mae cydweithio mewn partneriaeth gyda sefydliadau digartrefedd yn golygu y gallwn gyrraedd mwy  o bobl ddigartref neu sy’n byw mewn llety rhent neu dros dro gyda’n neges cofrestru i bleidleisio.

“Un o’r pethau mwyaf trawiadol am weithio ar yr ymgyrchoedd hyn yw gweld yr hyder y gall cofrestru i bleidleisio roi i bobl. Yn aml, mae’r digartref neu rhai sy’n symud o un darparwr llety dros dro i’r llall yn teimlo nad yw eu barn o bwys; nad oes gyda nhw lais, a bod eu grym wedi ei gymryd oddi wrthynt.

Mae cael clywed eu bod yn gallu cofrestru i bleidleisio a bod eu pleidlais yn cyfri cymaint ag un unrhyw un arall yn gallu rhoi grym i rywun, a gall fod yn gam cyntaf at adeiladu eu hyder unwaith eto.” – Jonny Mitchell, Y Comisiwn Etholiadol

Rhannwch y blog ar gyfryngau cymdeithasol nawr! Mae mwy o wybodaeth am gofrestru i bleidleisio heb gyfeiriad penodol ar gael yn dybleidlaisdi.co.uk

Cyhoeddwyd yn Etholiadau, pleidleisio | Rhowch sylw

Tri maes i’w newid cyn y refferendwm nesaf

Adrian Fryer, Uwch Ymgynghorydd Polisi

Mae canlyniad Refferendwm yr UE wedi sbarduno trafodaeth am nifer o agweddau ar y bleidlais, ac yn ddiweddar mae hynny wedi cynnwys canolbwyntio ar y rheolaethau ariannol a oedd ar waith yn ystod y bleidlais ac ar ei hôl. Fel y rheoleiddiwr yn y maes hwn, gall y Comisiwn roi arweiniad ar sut y gall y fframwaith rheoleiddio ar gyfer refferenda yn y dyfodol barhau i fod yn effeithiol, yn berthnasol ac yn gymesur.

Ar ôl y refferendwm, roedd yn ofynnol i ymgyrchwyr a wariodd fwy na £10,000 gyflwyno ffurflen gwariant a rhoddion, gan restru faint y gwnaethant ei wario ar weithgareddau ymgyrchu ac o ble y cawsant eu harian. Yn ogystal â darparu tryloywder i bleidleiswyr fel ein bod i gyd yn gallu gweld sut y cafodd arian ei godi a’i wario er mwyn ennill pleidleisiau, gwnaeth hefyd alluogi’r Comisiwn i ystyried pa mor dda y gweithiodd y fframwaith rheoleiddio.

Dyma dri maes o fewn y fframwaith rheoleiddio y dylid eu newid ar gyfer refferenda yn y dyfodol:

1) Tryloywder o ran ffynonellau rhoddion a benthyciadau yw’r norm newydd. Bellach, mae rhoddion a benthyciadau wedi cael eu cofnodi gan ymgyrchwyr cyn y bleidlais yn llwyddiannus ddwywaith, yn y cyfnodau cyn refferendwm yr UE a’r refferendwm ar annibyniaeth yn yr Alban. Ar y ddau achlysur hyn, gallai pleidleiswyr weld o ble y daeth cyllid ymgyrchwyr cyn iddynt fwrw eu pleidlais. Ar hyn o bryd, mae’r rheolau hyn ond i’w cael yn y ddeddfwriaeth benodol ar gyfer y ddwy bleidlais hyn, a dyna pam ein bod yn argymell eu bod yn cael eu cynnwys yn Neddf Pleidiau Gwleidyddol, Etholiadau a Refferenda 2000 (Deddf 2000), sef y ddeddfwriaeth sy’n sail i’r rheolau ar gyfer refferenda ledled y DU.

2) Gall ymgyrchwyr gyflogi staff i gyflawni gweithgareddau ymgyrchu heb i’r gost gael ei chynnwys yn y terfynau gwario. Er ein bod yn gwybod hyn eisoes, nododd ein gwaith monitro ar ymgyrch refferendwm yr UE sylwebaeth yn y cyfryngau fod y ddau ymgyrchydd arweiniol eisoes wedi cyflogi 50 o aelodau o staff rhyngddynt erbyn diwedd 2015. Hefyd, cafwyd sylw yn y cyfryngau bod Vote Leave Ltd yn cyflogi 46 o aelodau o staff proffesiynol i weithio ar yr ymgyrch ‘ar lawr gwlad’, a bod The In Campaign Ltd wedi recriwtio o leiaf bum aelod o dîm etholiad y Blaid Geidwadol i gyflawni rolau o fewn y cwmni. Dyna pam y dylai’r bwlch hwn mewn cyfran fawr o wariant ar ymgyrchu mewn refferenda gael ei gau.

3) Gallai rheolaethau ar wariant ar y cyd gael eu hegluro’n ddefnyddiol. Er y bu rheolau ynghylch gwariant ar y cyd ar gyfer pob refferendwm ers 2011, gallai Llywodraeth a Senedd y DU ei gwneud yn haws i’r Comisiwn ddarparu cyngor ac arweiniad penodol i ymgyrchwyr ar y rheolau hyn drwy egluro beth yw ystyr gwariant ar y cyd. Byddai hyn hefyd yn helpu i leddfu pryderon ymgyrchwyr mewn unrhyw refferendwm yn y dyfodol.

Dim ond tri o’r rheolaethau rheoleiddiol yr ydym wedi llunio argymhellion yn eu cylch yn ein hadroddiad ar reoleiddio Refferendwm yr UE yw’r rhain; os hoffech ddarllen yr adroddiad llawn a gweld ein holl argymhellion eraill, mae ar gael ar ein gwefan.

Cyhoeddwyd yn Uncategorized | Rhowch sylw

Mae’r system gofrestru newydd wedi bod yn gweithio’n iawn, ond mae angen diwygiadau mwy uchelgeisiol yn yr hirdymor.

Davide.Tiberti                                                                                                                                      Rheolwr Ymchwil a Gwerthuso, Comisiwn Etholiadol

Mae 1 Rhagfyr yn ddyddiad pwysig yn y calendar etholiadol: caiff cofrestrau diwygiedig eu cyhoeddi ar ddiwedd canfas yr hydref a cheir cipolwg ar bob cofrestr sydd gan awdurdodau lleol ledled y wlad. Wedyn, caiff y data yma ei gasglu ar lefel genedlaethol i’w defnyddio ar gyfer ystadegau swyddogol, adolygiadau ffiniau ac fel dangosydd o effeithiolrwydd gweithgarwch a wneir gan Swyddogion Cofrestru Etholiadol.

Heddiw fe wnaethom gyhoeddi ein hasesiad o gofrestrau Rhagfyr 2016. Mae’r data’n dangos cynnydd (+2.5%) ym maint yr etholaeth llywodraeth leol ers Rhagfyr 2015, yn bennaf o ganlyniad i’r nifer fawr o gofrestriadau a wnaed cyn etholiadau Mai 2016 a Refferendwm yr UE.

Yn fwy cadarnhaol fe gynyddodd y nifer o gyrhaeddwyr gan 18% a, gan fod hyn yn gynnydd sylweddol, mae’r ffigwr yn parhau i fod oddeutu 30% yn llai na’r nifer oedd wedi eu cofrestru ym mis Chwefror/Mawrth 2014, cyn i’r cyfnod pontio i’r system gofrestru newydd gychwyn.

Ar y cyfan, mae ein dadansoddiad o ganfyddiadau ein hastudiaeth yn haf 2016 ar gywirdeb a chyfanrwydd cofrestrau Rhagfyr 2015, y prif ddangosyddion o ansawdd y cofrestrau.

Yn yr adroddiad hwnnw, ein hasesiad terfynol ar y cyfnod pontio i’r system newydd o Gofrestr Etholiadol Unigol (IER), darganfyddom od y cywrdb wed cynyddu gan 4 pwynt canrannol yn ystod y cyfnod pontio (Mehefin 2014 i Ragfyr 2015) tra bod y cyfanrwydd wedi bod yn sefydlog ar y cyfan, gyda lleihad o lai nag 1 pwynt canrannol.

Mae’r tuedd sydd wedi’i weld er hynny yn dangos bod nifer o bobl wedi cofrestru i bleidleisio cyn etholiadau Mai 2016 a Refferendwm yr UE ac, o ganlyniad, cynyddodd y cofnodion ar y gofrestr rhwng Rhagfyr 2015 a Mehefin 2016. Yn ystod canfas yr hydref, fe wnaeth Swyddogion Cofrestru Etholiadol ymgymryd â gweithgarwch o dŷ i dŷ, a chan fod nifer o gofnodion diangen wedi eu tynnu, lleihaodd maint y gofrestr gan 1.5% ers mis Mehefin 2016.

Mae’r tuedd yma’n cadarnhau bod IER yn system gydol y flwyddyn go iawn, a bod etholaeth mis Rhagfyr yn gipolwg yn unig. Mae’r cofnodion yn codi a gostwng drwy gydol y flwyddyn: maent yn cynyddu adeg etholiad gan fod pobl yn fwy tebygol o gofrestru yn y cyfnod cyn etholiadau nag yn ystod canfas yr hydref, ond maent yn lleihau ar gyfer cyhoeddi’r cofrestrau diwygiedig ym mis Rhagfyr, gan fod gweithgarwch o dŷ i dŷ yn helpu Swyddogion Cofrestru Etholiadol i archwilio cywirdeb eu cofrestr.

O ganlyniad, mae’r cofrestrau a ddefnyddir adeg etholiadau yn fwy tebygol o fod yn gyfan, tra bod rhai mis Rhagfyr yn fwy tebygol o fod yn fwy cywir.

Mae’r lefel uchel o ychwanegiadau a dileadau yn 2016 yn nodi bod ansawdd y cofrestrau wedi bod yn sefydlog dros y flwyddyn ddiwethaf (91% cywir a 84% cyfan ym mis Rhagfyr ) er bod hyn yn golygu bod tua 8 miliwn o bobl heb eu cofrestru’n gywir.
Capture-ig2
Yn ogystal, helpwyd y system yn sylweddol gan y nifer uchel o bobl a bleidleisiodd ym mis Mai 2015 a 2016. Mewn gwirionedd, mae arwyddion na fyddai’r system yn gynaliadwy yn yr hirdymor, fel heb ddigwyddiadau etholiadol proffil uchel, gallai cywirdeb a chyfanrwydd ddioddef. Fe wnaeth nifer o’r darpariaethau IER newydd – yn bennaf y broses canfas dau gam – gynyddu cost canfas yr hydref ac effeithio ar ei effeithiolrwydd.

Mae cyflwyno cofrestru ar-lein wedi newid y ffordd mae pobl yn cofrestru yn sylweddol, gyda bron i 80% o geisiadau yn cael eu cyflwyno ar-lein a dwy ran o dair o geisiadau’n cael eu gwneud tu allan i gyfnod y canfas.

Gallai cynlluniau peilot Swyddfa’r Cabinet, i brofi’r ffyrdd gwahanol o ganfasio pobl, fod yn ffordd ddefnyddiol o weld sut i wella effeithiolrwydd canfas yr hydref; fodd bynnag yn yr hirdymor, credwn ei bod hi’n amser symud i ffwrdd oddi wrth system lle mae angen i unigolion ail-gofrestru bob tro maent yn symud, a thuag at system fwy awtomatig o gofrestru. Un agwedd benodol o’r math yma o system fyddai cofrestru cyrhaeddwyr 16 ac 17 oed pan fyddai Rhif Yswiriant Gwladol yn cael ei roi.

Mae ein hymchwil barn y cyhoedd yn dangos byddai’r cyhoedd yn cefnogi newid o’r fath: tra bod 80% o bobl yn fodlon gyda’r system gofrestru, mae bodlonrwydd yn is gyda’r grwpiau oedran iau sy’n lleiaf tebygol o fod wedi cofrestru (63% o 18-24 oed o’i gymharu â 89% ar gyfer rhai dros 65).

Mae dros hanner (56%) yn cefnogi ffurf mwy ‘uniongyrchol’ o gofrestru – un ai cofrestru pobl yn awtomatig pan fyddan nhw’n cyrraedd oed pleidleisio (36%) neu ddiweddaru cofnod pan fo rhywun yn symud cartref (20%).

Mae Cofrestru Etholiadol Unigol wedi bod yn ei le ers blwyddyn ac mae wedi gwneud y system gofrestru’n fwy diogel gyda phobl yn gorfod rhoi eu dyddiad geni a Rhif Yswiriant Gwladol pan eu bod yn gwneud cais i gofrestru i bleidleisio. Nawr, mae angen mwy o waith i wneud cofrestru etholiadol yn fwy cyfleus ac mor gost-effeithiol â phosibl. Bydd y Comisiwn, drwy weithio gyda Swyddfa’r Cabinet yn ceisio moderneiddio’r broses gofrestru fel ei fod yn gyson gyda datblygiadau technegol.

Cyhoeddwyd yn Uncategorized | Rhowch sylw