Mae’r system gofrestru newydd wedi bod yn gweithio’n iawn, ond mae angen diwygiadau mwy uchelgeisiol yn yr hirdymor.

Davide.Tiberti                                                                                                                                      Rheolwr Ymchwil a Gwerthuso, Comisiwn Etholiadol

Mae 1 Rhagfyr yn ddyddiad pwysig yn y calendar etholiadol: caiff cofrestrau diwygiedig eu cyhoeddi ar ddiwedd canfas yr hydref a cheir cipolwg ar bob cofrestr sydd gan awdurdodau lleol ledled y wlad. Wedyn, caiff y data yma ei gasglu ar lefel genedlaethol i’w defnyddio ar gyfer ystadegau swyddogol, adolygiadau ffiniau ac fel dangosydd o effeithiolrwydd gweithgarwch a wneir gan Swyddogion Cofrestru Etholiadol.

Heddiw fe wnaethom gyhoeddi ein hasesiad o gofrestrau Rhagfyr 2016. Mae’r data’n dangos cynnydd (+2.5%) ym maint yr etholaeth llywodraeth leol ers Rhagfyr 2015, yn bennaf o ganlyniad i’r nifer fawr o gofrestriadau a wnaed cyn etholiadau Mai 2016 a Refferendwm yr UE.

Yn fwy cadarnhaol fe gynyddodd y nifer o gyrhaeddwyr gan 18% a, gan fod hyn yn gynnydd sylweddol, mae’r ffigwr yn parhau i fod oddeutu 30% yn llai na’r nifer oedd wedi eu cofrestru ym mis Chwefror/Mawrth 2014, cyn i’r cyfnod pontio i’r system gofrestru newydd gychwyn.

Ar y cyfan, mae ein dadansoddiad o ganfyddiadau ein hastudiaeth yn haf 2016 ar gywirdeb a chyfanrwydd cofrestrau Rhagfyr 2015, y prif ddangosyddion o ansawdd y cofrestrau.

Yn yr adroddiad hwnnw, ein hasesiad terfynol ar y cyfnod pontio i’r system newydd o Gofrestr Etholiadol Unigol (IER), darganfyddom od y cywrdb wed cynyddu gan 4 pwynt canrannol yn ystod y cyfnod pontio (Mehefin 2014 i Ragfyr 2015) tra bod y cyfanrwydd wedi bod yn sefydlog ar y cyfan, gyda lleihad o lai nag 1 pwynt canrannol.

Mae’r tuedd sydd wedi’i weld er hynny yn dangos bod nifer o bobl wedi cofrestru i bleidleisio cyn etholiadau Mai 2016 a Refferendwm yr UE ac, o ganlyniad, cynyddodd y cofnodion ar y gofrestr rhwng Rhagfyr 2015 a Mehefin 2016. Yn ystod canfas yr hydref, fe wnaeth Swyddogion Cofrestru Etholiadol ymgymryd â gweithgarwch o dŷ i dŷ, a chan fod nifer o gofnodion diangen wedi eu tynnu, lleihaodd maint y gofrestr gan 1.5% ers mis Mehefin 2016.

Mae’r tuedd yma’n cadarnhau bod IER yn system gydol y flwyddyn go iawn, a bod etholaeth mis Rhagfyr yn gipolwg yn unig. Mae’r cofnodion yn codi a gostwng drwy gydol y flwyddyn: maent yn cynyddu adeg etholiad gan fod pobl yn fwy tebygol o gofrestru yn y cyfnod cyn etholiadau nag yn ystod canfas yr hydref, ond maent yn lleihau ar gyfer cyhoeddi’r cofrestrau diwygiedig ym mis Rhagfyr, gan fod gweithgarwch o dŷ i dŷ yn helpu Swyddogion Cofrestru Etholiadol i archwilio cywirdeb eu cofrestr.

O ganlyniad, mae’r cofrestrau a ddefnyddir adeg etholiadau yn fwy tebygol o fod yn gyfan, tra bod rhai mis Rhagfyr yn fwy tebygol o fod yn fwy cywir.

Mae’r lefel uchel o ychwanegiadau a dileadau yn 2016 yn nodi bod ansawdd y cofrestrau wedi bod yn sefydlog dros y flwyddyn ddiwethaf (91% cywir a 84% cyfan ym mis Rhagfyr ) er bod hyn yn golygu bod tua 8 miliwn o bobl heb eu cofrestru’n gywir.
Capture-ig2
Yn ogystal, helpwyd y system yn sylweddol gan y nifer uchel o bobl a bleidleisiodd ym mis Mai 2015 a 2016. Mewn gwirionedd, mae arwyddion na fyddai’r system yn gynaliadwy yn yr hirdymor, fel heb ddigwyddiadau etholiadol proffil uchel, gallai cywirdeb a chyfanrwydd ddioddef. Fe wnaeth nifer o’r darpariaethau IER newydd – yn bennaf y broses canfas dau gam – gynyddu cost canfas yr hydref ac effeithio ar ei effeithiolrwydd.

Mae cyflwyno cofrestru ar-lein wedi newid y ffordd mae pobl yn cofrestru yn sylweddol, gyda bron i 80% o geisiadau yn cael eu cyflwyno ar-lein a dwy ran o dair o geisiadau’n cael eu gwneud tu allan i gyfnod y canfas.

Gallai cynlluniau peilot Swyddfa’r Cabinet, i brofi’r ffyrdd gwahanol o ganfasio pobl, fod yn ffordd ddefnyddiol o weld sut i wella effeithiolrwydd canfas yr hydref; fodd bynnag yn yr hirdymor, credwn ei bod hi’n amser symud i ffwrdd oddi wrth system lle mae angen i unigolion ail-gofrestru bob tro maent yn symud, a thuag at system fwy awtomatig o gofrestru. Un agwedd benodol o’r math yma o system fyddai cofrestru cyrhaeddwyr 16 ac 17 oed pan fyddai Rhif Yswiriant Gwladol yn cael ei roi.

Mae ein hymchwil barn y cyhoedd yn dangos byddai’r cyhoedd yn cefnogi newid o’r fath: tra bod 80% o bobl yn fodlon gyda’r system gofrestru, mae bodlonrwydd yn is gyda’r grwpiau oedran iau sy’n lleiaf tebygol o fod wedi cofrestru (63% o 18-24 oed o’i gymharu â 89% ar gyfer rhai dros 65).

Mae dros hanner (56%) yn cefnogi ffurf mwy ‘uniongyrchol’ o gofrestru – un ai cofrestru pobl yn awtomatig pan fyddan nhw’n cyrraedd oed pleidleisio (36%) neu ddiweddaru cofnod pan fo rhywun yn symud cartref (20%).

Mae Cofrestru Etholiadol Unigol wedi bod yn ei le ers blwyddyn ac mae wedi gwneud y system gofrestru’n fwy diogel gyda phobl yn gorfod rhoi eu dyddiad geni a Rhif Yswiriant Gwladol pan eu bod yn gwneud cais i gofrestru i bleidleisio. Nawr, mae angen mwy o waith i wneud cofrestru etholiadol yn fwy cyfleus ac mor gost-effeithiol â phosibl. Bydd y Comisiwn, drwy weithio gyda Swyddfa’r Cabinet yn ceisio moderneiddio’r broses gofrestru fel ei fod yn gyson gyda datblygiadau technegol.

Cyhoeddwyd yn Uncategorized | Rhowch sylw

Dangoswch beth sydd #ArGarregyDrws!

Wythnos nesa ry’n ni’n lansio ymgyrch #ArGarregyDrws. Beth, pam a sut i gymryd rhan!

Mae oddeutu 8 miliwn o bobl ym Mhrydain Fawr heb eu cofrestru’n gywir. Llawer gormod?! Helpwch ni newid hyn!

Mae etholiadau lleol yn digwydd ledled Cymru, Lloegr a’r Alban ym mis Mai. I sicrhau bod pobl yn gallu pleidleisio yn yr etholiadau hyn, ry’n ni’n lansio #ArGarregyDrws i gael pobl wedi cofrestru i bleidleisio.

Mae’r etholiadau yn cael effaith ar eich ardal leol; eich parc lleol, yr ysgol leol a’r bws ry’ch chi ei dal bob dydd. Dyma’ch cyfle chi i ddweud eich dweud ar bwy sy’n eich cynrychioli chi, felly peidiwch â cholli allan!

welshimg

Dydd Mawrth 7 Mawrth yw diwrnod #ArGarregyDrws, ac ry’n ni’n gofyn: Beth y’ch chi’n caru fwyaf am eich cymuned leol?

Ar ddiwrnod #ArGarregyDrws fe gewch chi weld cynghorau lleol ledled Prydain Fawr yn rhannu’r gwahanol bethau maen nhw’n ei wneud. O raeanu’r strydoedd ar fore rhewllyd, i gadw’r parciau’n lan; yn aml ry’n ni’n anghofio’r gweithgareddau cudd hyn, ond ry’n ni am eu hamlygu nhw.

Cadwch lygad allan ddydd Mawrth nesaf ar gyfer #ArGarregyDrws a phopeth i’w wneud â llywodraeth leol…ac efallai gallwch chi rannu rhywbeth eich hun!

collated-infographics-welshSut alla i gymryd rhan?

Ble bynnag sy’n gartref i chi, dangoswch i ni beth ry’ch chi ei garu fwyaf am eich cymuned leol drwy rannu llun neu ddau ddydd Mawrth! Efallai fod ‘na ardd lysiau yn y gymuned, neu gyrtiau pêl fasged rownd y gornel…a chofiwch ddefnyddio’r hashnod #ArGarregyDrws.

Fyddai’r un lansiad yn gyflawn heb thunderclap…felly, wrth gwrs, mae un gyda ni! Cofrestrwch ar gyfer ein thunderclap ni i’n helpu ni i ddechrau’r diwrnod bant gyda bang!

Ac yn olaf, cofiwch rannu’r blog yma gyda’ch teulu a’ch ffrindiau!

thunderclap-image_welsh_web-res

Cyhoeddwyd yn Uncategorized | Rhowch sylw

Helpu i wneud yr anweledig yn weladwy

Mae etholiadau ddydd Iau 4 Mai rownd y gornel. Ond mae miliynau yn dal i fod heb lais. Darllenwch y blog i weld sut allwch chi helpu newid hyn…

Gan Ashleigh Yardy, Uwch Swyddog Cyfathrebu, Comisiwn Etholiadol

partnership-resources-blog_welsh

Does gan tua wyth miliwn o bobl ym Mhrydain Fawr ddim llais mewn materion sy’n eu heffeithio. Maent fwy neu lai yn anweledig.

Pam? Gan nad ydyn nhw wedi cofrestru i bleidleisio.

Mae rhai grwpiau’n dal i fod yn llai tebygol o gofrestru nag eraill. Mae pobl ifanc, rhai sy’n symud cartref a rhentwyr, myfyrwyr a chymunedau BME yn parhau i fod ar frig y rhestr anweledig. Oeddech chi’n gwybod bod un o bob tri o bobl 18-24 oed heb gofrestru? Neu mai dim ond 27% o bobl sydd wedi byw lle maen nhw nawr am hyd at flwyddyn sydd ar y gofrestr etholiadol?

Os ydych chi’n credu bod wyth miliwn heb hawl ddemocrataidd i bleidleisio yn ormod, yna helpwch ni i newid hyn.

Bydd yr etholiadau ddydd Iau 4 Mai yn helpu penderfynu pwy sy’n eich cynrychioli chi yn eich cyngor lleol a phwy sy’n gwneud y penderfyniadau ar ddarpariaeth gwasanaethau lleol, fel addysg, tai a thrafnidiaeth gyhoeddus. Mae prif neges ein hymgyrch yn syml; mae’r etholiadau lleol yma #ArGarregyDrws.

Ry’n ni wedi creu nifer o adnoddau i annog cyfranogiad yn yr etholiadau lleol yng Nghymru, Lloegr a’r Alban. Gallwch lawrlwytho posteri, baneri, ffeithluniau a chanllaw sy’n esbonio hyn i gyd a llawer mwy o’n gwefan.

Lawrlwythwch ein hadnoddau nawr.

Mae’n hawdd. Gallwch rannu postiad o’n tudalen Facebook neu ail-drydar ein negeseuon neu ddefnyddio un o’n hadnoddau i greu eich neges eich hun. Argraffwch boster a’i osod yng nghegin y staff – peidiwch anghofio; mae aros i’r tegell ferwi yn adeg perffaith i gofrestru ar-lein. Blogiwch amdano neu ysgrifennwch bost ar gyfer eich mewnrwyd. Gallwn ni gyd wneud rhywbeth i ledaenu’r neges.

Rydym yn gweithio gyda nifer o sefydliadau cyhoeddus, preifat a gwirfoddol i gyrraedd y rheiny sy’n lleiaf tebygol o fod wedi cofrestru i bleidleisio. Cyn etholiadau Mai 2016 fe wnaethom weithio gyda sefydliadau megis The WallichShelter Scotland a RNIB Cymru i hyrwyddo cofrestri pleidleiswyr. Os oes diddordeb gan eich sefydliad yn cymryd rhan, mae mwy o wybodaeth ar ein tudalen partneriaid.

Cofiwch ddweud wrth eich ffrindiau, teulu, cymdogion a’ch cydweithwyr. Sicrhewch fod y bobl sy’n bwysig i chi yn cael dweud eu dweud ddydd Iau 4 Mai.

O bawb yn y Comisiwn Etholiadol, diolch am eich cefnogaeth.

Lawrlwythwch ein hadnoddau i hyrwyddo cyfranogiad yn etholiadau Mai 2017 nawr.

Noder: Mae bod 1 o bob 6 o bobl heb gofrestru ym Mhrydain Fawr yn amcangyfrif yn seiliedig ar y nifer o bobl sydd wedi cofrestru’n anghywir fel cyfran o’r boblogaeth bleidleisio gymwys wedi amcangyfrif (wedi’i gyfrifo o amcangyfrifon poblogaeth ONS). Mae mwy o wybodaeth (yn Saesneg) ar gael yn ein hadroddiad Cofrestrau etholiadau Rhagfyr 2015 ym Mhrydain Fawr.

Cyhoeddwyd yn Etholiadau, pleidleisio | Rhowch sylw

Helpu pleidleiswyr ddarganfod ble i bleidleisio

Yn ystod cynhadledd AEA heddiw, siaradodd ein Prif Weithredwr, Claire Bassett, am ein partneriaeth â Democracy Club a sut y gall awdurdodau lleol gymryd rhan er mwyn helpu pleidleiswyr i ddod o hyd i wybodaeth well am etholiadau ar-lein.

Dod o hyd i orsafoedd pleidleisio ar-lein

Rydym yn cefnogi gwaith Democracy Club i wella gwasanaethau digidol ar gyfer etholiadau. Rydym o’r farn, yn y byd sydd ohoni, ei bod yn iawn i bleidleiswyr ddisgwyl dod o hyd i wybodaeth – gan gynnwys lleoliad eu gorsaf bleidleisio – ar-lein.

voting-at-a-polling-station

Pwy yw Democracy Club?

Dyma’ch trosglwyddo i Joe Mitchell o Democracy Club i esbonio…

Mae Democracy Club yn sefydliad gwirfoddol, amhleidiol sy’n ceisio gwneud y broses ddemocratiaeth yn well i bawb. Rydym yn creu gwasanaethau digidol, yn casglu ac yn glanhau data, ac yn rheoli’r broses dorfoli a phartneriaethau er mwyn gwneud i hyn ddigwydd.

Mae 1.4m o bobl wedi defnyddio ein gwasanaethau i gael gwybod mwy cyn etholiadau; mae sefydliadau fel Google, Buzzfeed, The Guardian a The Daily Telegraph wedi defnyddio ein data.

Un o’n hadnoddau yw’r adnodd ar-lein sy’n dod o hyd i orsafoedd pleidleisio.

Byddwn yn darparu’r un gwasanaeth ar gyfer yr etholiadau ym mis Mai 2017 (a thu hwnt). Os bydd pleidleiswyr am ddod o hyd i’w gorsaf bleidleisio, rydym o’r farn ei bod yn well iddyn nhw a’r cyngor lleol os gallant wneud hynny ar-lein.

Dim ond data oddi wrth awdurdodau lleol sydd eu hangen arnom er mwyn gwneud i hyn ddigwydd. Os byddwch yn rhannu eich data, bydd pleidleiswyr yn eich ardal yn gallu dod o hyd i’r wybodaeth hon ar-lein, yn hytrach na thrwy godi’r ffôn!

Mae rhagor o wybodaeth ar gael yn https://democracyclub.org.uk/projects/polling-stations/

Sut mae’r Comisiwn Etholiadol yn rhan o’r broses?

Ein nod yw rhoi pleidleiswyr yn gyntaf. Yn ystod ein trafodaethau cynnar gyda Democracy Club, roedd yn glir bod ei waith o fudd gwirioneddol i bleidleiswyr.

Nid yw hon yn bartneriaeth a ddechreuwyd yn ddifeddwl. I ddechrau, roedd gennym lawer o’r un cwestiynau â gweinyddwyr, megis:

C. Beth os bydd gorsaf bleidleisio yn newid?

Joe: Un o fanteision data digidol yw ei bod yn haws eu diweddaru na chardiau pleidleisio papur. Os byddwch yn cyhoeddi i gyfeiriad gwe, byddwn yn gwirio’r cyfeiriad yn rheolaidd. Felly, y cyfan sydd angen i chi ei wneud yw sicrhau, pan fydd y data yn newid, eich bod yn ail-gyhoeddi i’r un cyfeiriad gwe. Fel arall, gallwch e-bostio’r diweddariadau atom a byddwn yn gwneud y newidiadau cyn gynted â phosibl – fel arfer o fewn oriau.

C. Sut y bydd pleidleiswyr yn cael manylion yr orsaf bleidleisio gywir, yn hytrach na’r un agosaf?

Joe: Pan fo data o safon dda, nid yw hyn yn digwydd. Mae’n hanfodol bod cynghorau naill ai’n cyhoeddi’r dosbarthau yn ogystal â’r gorsafoedd neu, fel arall, yn cyhoeddi’r tabl cyfan sy’n paru cyfeiriadau â gorsafoedd pleidleisio, er mwyn sicrhau bod pleidleiswyr yn cael y manylion cywir. Os byddwn yn cael rhestr o leoliadau gorsafoedd pleidleisio yn unig, ni allwn wneud unrhyw beth gyda’r data hynny, felly bydd yn rhaid i bleidleiswyr ffonio’r cyngor.

Cafodd ein cwestiynau eu hateb yn gyflym yn ystod ein trafodaethau gyda Democracy Club – roedd ei arbenigedd yn amlwg.

Ar gyfer pleidleisiau yn 2016, cafodd defnyddwyr ein gwefan Fy Mhleidlais i eu cyfeirio at wefan Democracy Club er mwyn helpu pleidleiswyr i ddod o hyd i’r ateb i ddau gwestiwn cyffredin – pwy yw’r ymgeiswyr a ble mae fy ngorsaf bleidleisio?

Gweithiodd hyn yn dda, felly rydym bellach yn ystyried mynd â hyn un cam ymhellach. Bydd pleidleiswyr yn gallu dod o hyd i wybodaeth yn uniongyrchol ar ein gwefan.

Rydym o’r farn y bydd hyn nid yn unig yn helpu pleidleiswyr, ond yn helpu i leihau’r baich ar weinyddwyr a fyddai fel arall yn delio â galwadau – dywedodd un gweinyddwr wrthym yn ddiweddar ei fod wedi derbyn 580 o alwadau ar y diwrnod pleidleisio, a pharodd y galwadau ddwy funud yr un ar gyfartaledd.

Gwneud i hyn ddigwydd

Byddwn yn annog pob aelod o staff etholiadau i ofyn y cwestiwn: “a fyddai pleidleiswyr yn fy ardal am ddod o hyd i’w gorsaf bleidleisio ar-lein?” Os “byddent” yw’r ateb, rhannu eich data ar orsafoedd pleidleisio gyda Democracy Club yw’r ffordd orau o wneud i hyn ddigwydd.

Bydd eich pleidleiswyr nid yn unig yn gallu dod o hyd i’r wybodaeth hon ar ein gwefan, ond byddwch hefyd yn gallu cael adnodd ar eich gwefan eich hun i ddod o hyd i orsafoedd pleidleisio.

Nid yw’n golygu llawer o waith ychwanegol i chi. Gwyddom fod sefyllfa pob awdurdod lleol yn wahanol, ac y bydd y data yn cael eu cadw mewn ffyrdd gwahanol – ond mae’n debygol iawn y gellir defnyddio’r data sydd gennych i ddarparu’r gwasanaeth hwn. Nid oes angen data personol.

Mae hwn yn wasanaeth y gobeithiwn y bydd llawer o awdurdodau lleol yn ei ddefnyddio ym mis Mai – peidiwch â cholli’ch cyfle.

Cysylltwch â Democracy Club neu, os yw’n well gennych, y Comisiwn gydag unrhyw gwestiynau.

Emma Hartley
Pennaeth Ymgyrchoedd

Cyhoeddwyd yn Uncategorized | Rhowch sylw

Mae canlyniadau ein harolwg diweddaraf yma – dyma beth mae’r cyhoedd yn meddwl am bleidleisio.

Yn y Comisiwn Etholiadol, ein hamcan yw rhoi buddion pleidleiswyr wrth galon popeth ry’n ni’n ei wneud. I’n helpu i wneud hyn, mae’n hanfodol ein bod ni’n gwybod beth mae pobl yn meddwl ac yn teimlo am y broses etholiadol. Fel nifer o sefydliadau ry’n ni’n defnyddio ymchwil barn y cyhoedd i’n helpu ni i wneud hyn.

Ry’n ni’n cynnal arolwg barn y cyhoedd ar ôl pob pleidlais a gynhelir er mwyn monitro profiad cymryd rhan mewn etholiadau penodol. Yn ogystal ry’n ni’n cynnal ‘Traciwr y Gaeaf’ arolwg blynyddol ledled y DU, bob Rhagfyr. Mae hyn yn cynnwys nifer o faterion etholiadol a’r bwriad yw rhoi trosolwg o ymdeimlad y cyhoedd at y broses o bleidleisio a democratiaeth yn y DU yn ehangach.

Ar ôl etholiadau 2016, mae’r canlyniadau eleni yn dangos bod hyder a boddhad gyda’r system ar y cyfan wedi gwella. Mae tri chwarter (76%) yn hyderus bod etholiadau wedi’u rhedeg yn dda ym Mhrydain Fawr a Gogledd Iwerddon, o’i gymharu â 66% yn 2015. Yn unol â hyn, dywedodd 77% eu bod yn fodlon gyda’r broses o bleidleisio mewn etholiadau, i fyny o 68% yn 2015.

Fel y disgwyl, mae’r rheiny sy’n cymryd rhan yn y broses etholiadol yn tueddi i gael barn fwy positif ohono na’r rheiny sydd ddim.  Mae’r rheiny sy’n dweud eu bod ‘wastad yn pleidleisio’ yn sylweddol fwy tebygol o ddweud eu bod yn hyderus bod etholiadau wedi’u cynnal yn dda (82%) na’r rheiny sydd ‘weithiau yn pleidleisio’ (62%) a ‘byth yn pleidleisio’ (48%).

Gallai’r cynnydd ar y cyfan mewn boddhad a hyder gael ei esbonio gan y lefel uchel o gyfranogiad etholiadol yn 2016, lle cafod llawer o etholwyr y DU gyfle i fwrw pleidlais ym mis Mai, ac eto ym Mehefin. Yn wir, refferendwm ar aelodaeth y DU o’r Undeb Ewropeaidd ym mis Mehefin oedd y nifer fwyaf a bleidleisiodd mewn etholiad ers 1992.

Yn galonogol, flwyddyn wedi diwedd y cyfnod pontio i gofrestru etholiadol unigol (IER), mae’r canlyniadau yn dangos bod barn pobl am gofrestru i bleidleisio hefyd yn fwy cadarnhaol. Mae lefelau o foddhad gyda’r system wedi cynyddu i 80% o 75% yn 2015. Roedd tri chwarter (73%) yn hyderus bod y wybodaeth bersonol roedden nhw’n rhoi er mwyn cofrestru i bleidleisio yn cael ei gadw’n ddiogel, i fyny o 68% yn 2015.

Wedi dweud hyn, mae’n glir bod gwelliannau i’w gwneud. Mae boddhad gyda’r system gofrestru dal i fod yn is ymysg grwpiau ifancach, y mae ein hymchwil yn gyson yn nodi sy’n lleiaf tebygol o fod wedi cofrestru. Mae 63% o bobl 18-24 oed (16 i 24 yn yr Alban) a 77% o bobl 25 i 34 yn dweud eu bod yn fodlon gyda’r system gofrestru, o’i gymharu â 89% ymysg pobl dros 65.

Er gwaetha’r gwahaniaeth mewn lefelau boddhad, mae consensws cyffredin ym mhob grŵp oedran o ran beth ellir ei wneud i wella’r system gofrestru. Mae dros hanner (56%) yn nodi y byddai ffurf mwy ‘uniongyrchol’ o gofrestru, un ai cofrestru pobl yn awtomatig pan fyddan nhw’n cyrraedd oed pleidleisio (36%) neu ddiweddaru cofnod pan fo rhywun yn symud cartref (20%) yn eu gwneud yn fwy bodlon. Mae hyn yn gwneud synnwyr; ry’n ni’n gwybod bod symud cartref yn un o’r prif resymau bod pobl ddim wedi cofrestru.

Ar gyfer chwarter (24%) gallu gwirio os ar-lein os ydych wedi cofrestru sydd fwyaf apelgar. Nid yw hyn yn syndod o ystyried cynifer o bobl gysylltodd â ni yn y cyfnod cyn y refferendwm i weld os oeddent wedi cofrestru ai peidio. Mae data gan awdurdodau lleol yn awgrymu bod bron i 40% o’r ceisiadau i bleidleisio cyn y refferendwm gan bobl oedd eisoes wedi cofrestru.

Mae’r cyhoedd yn gytûn hefyd am y ffaith mai cynyddu tryloywder o ran pleidiau gwleidyddol a’u trefniadau ariannol yw’r ffordd bwysicaf y gellir gwella etholiadau a democratiaeth yn y DU: dywedodd 40% y byddai hyn yn helpu.

Mae’r canfyddiadau hyn yn cyd-fynd â blaenoriaethau’r Comisiwn Etholiadol, mae’r data ry’n ni’n cyhoeddi ar gyllid pleidiau gwleidyddol, gan gynnwys rhoddion, yn tanategu ein hymroddiad i sicrhau bod incwm a gwariant pleidiau ac ymgyrchwyr yn agored a thryloyw.

Mae’r canfyddiadau hefyd yn debyg i’r themâu a ddaeth o’r sylwadau a dderbyniom yn yr haf fel rhan o’n hymgynghoriad Adolygiad Strategol. Mae cyflwyno cardiau adnabod, datblygu proses i wirio statws cofrestru ar-lein, yn ogystal â ffurfiau mwy awtomatig o gofrestru pleidleiswyr yn fesurau yr ydym wedi galw amdanynt yn y gorffennol, ac yn hanfodol i sicrhau bod ein system etholiadol yn cadw i fyny gyda disgwyliadau pleidleiswyr yr unfed ganrif ar hugain.

Byddwn yn parhau i fod yn bencampwyr i foderneiddio a datblygu’r broses etholiadol lle gwelwn fod modd gwella. Mae ein gwaith barn y cyhoedd yn rhan fawr o’r ffordd yr ydym yn mesur iechyd ein democratiaeth, a bydd yn ein helpu i sicrhau ein bod ni’n gwrando ar beth sydd bwysicaf i bleidleiswyr.

Gwnaed y gwaith maes gan ICM, wnaeth gynnal 1,202 o gyfweliadau ffôn rhwng 9 a 22 Rhagfyr. Mae mwy o wybodaeth ar y fethodoleg a chanlyniadau llawn yr arolwg ar gael ar ein gwefan.

Cyhoeddwyd yn Uncategorized | Rhowch sylw

Fy niwrnod yn y Comisiwn Etholiadol

katie-vass_edited

Gan Katherine Vass, Swyddog Gwasanaethau Etholiadol Cyngor Dosbarth Bromsgrove a Chyngor Bwrdeistref Redditch

Fel Swyddog Gwasanaethau Etholiadol mewn awdurdod lleol bychan, ro’n i wastad yn meddwl am y Comisiwn Etholiadol fel rhyw fath o dŵr ifori, sefydliad di-wyneb ymhell o’r rheng flaen etholiadol. Ro’n i’n hollol anghywir! 

Fe gyrhaeddais adeilad gwydr y Communications Officer yn hwyr a braidd yn drafferthus – do’n i ddim wedi rhagweld cau platfform gorlawn ar y tiwb – O’r e-bost cyntaf roedd y Comisiwn Etholiadol yn syndod o agored a chroesawgar.

Roedd prysurdeb y flwyddyn etholiadol, yn bennaf Refferendwm cynhyrfus yr UE, ar flaen meddyliau pawb. Er efallai nad ydyn nhw fel arfer ar y rheng flaen etholiadol, roedd y Comisiwn ar flaen y gad yn y refferendwm hefyd, felly dechreuodd y diwrnod gyda sgwrs am ddatganiadau i’r wasg y Comisiwn a’r pengwin neon. Fe wnes i gadarnhau bod yr adnoddau hyn wedi bod yn ddefnyddiol iawn i weinyddwyr dam bwysau. Roedden nhw’n rhannu fy rhwystredigaeth o fethu gallu help etholwyr gydag ymholiadau cofrestru na gallu chwilio am orsafoedd pleidleisio ar-lein.

Fe wnaethom ni drafod sut wnaeth materion mawr y refferendwm, fel estyn dyddiad cau cofrestru, geiriad y cwestiwn a’r drafodaeth pensil neu ben, ein heffeithio ni. Fe wnaethon nhw nodi sut y gallent helpu gweinyddwyr yn y dyfodol, oedd yn  galonogol a dweud y lleiaf. Ac wrth gwrs rwy wrth fy modd i glywed am eu cynlluniau ar gyfer teclyn chwilio am orsaf bleidleisio ar-lein ar wefan www.fymhleidlaisi.co.uk!

Yna fe wnaethom ni drafod ymgysylltiad democrataidd. Mae hwn yn rhywbeth mae Tîm Cyfathrebu’r Comisiwn yn frwd drosto ac fe wnaethon nhw roi syniadau gwych i fi ynghylch cael partneriaid i gymryd rhan a chael digwyddiadau ymgysylltu mewn mannau annisgwyl. Mae eu syniadau a’u hymgyrchoedd yn sicr yn y categori ‘tu allan i’r bocs’ – dychmygwch gofrestru i bleidleisio yn y clwb nos lleol neu gael match gyda thudalen gofrestru ar Tinder! Mae’n swnio’n wallgo’, ond mae’n lle gwych i gysylltu gyda 25% o bobl sengl sydd heb gofrestru ac fe wnaeth e wneud i fi feddwl am y ffyrdd y gallwn ni gysylltu gyda phobl.

renters-infographic-2017_welsh

Fe ges i sioc i ddarganfod bod y Comisiwn yn dod allan o’r tŵr ifori yn aml iawn, yn gwneud llawer o waith ar lawr gwlad fel trefnu eu hymchwil o ddrws i ddrws i wirio cywirdeb a chyflawnder cofrestrau. Ynghyd ag ystadegau’r Cyfrifiad, defnyddir y wybodaeth hon i gynhyrchu ffigyrau diddorol iawn. Wyddech chi fod 95% o berchnogion cartref wedi cofrestru i bleidleisio o’i gymharu ag ychydig dros hanner o rentwyr?  Wrth gwrs fe wnaeth cyflwyno Cofrestru Etholiadol Unigol (IER) wella cywirdeb y cofrestrau hefyd, ond roedd hi’n ddiddorol iawn clywed am eu hymchwil.

Gorffennwyd y diwrnod drwy edrych ar ffurflenni cofrestru – pwnc pwysig iawn ym myd etholiadau. Dangoswyd i mi sut y gellid eu dylunio i annog ymateb ac fe ges i ychydig o ‘tips’ i’w defnyddio. Roedd yr awgrymiadau yn bryfoclyd; ddylen ni gynnwys pam bod cymydog pleidleisiwr yn pleidleisio neu gost canfasio o ddrws i ddrws ar Ffurflen Ymholiad y Cartref (sef y ffurflen anfonir at bob cartref yn yr hydref i wirio bod eu manylion ar y gofrestr etholiadol yn gywir)?

Ar ôl cychwyn y diwrnod yn disgwyl cyfarfod â biwrocratiaid Llundeinig, fe adewais gan sylweddoli bod nifer o’r rhwystrau mae’r Comisiwn Etholiadol yn eu hwynebu yn debyg i’r rhai mae gweinyddwyr yn e wynebu. Maent yn awyddus iawn i gydweithio’n agos gyda gweinyddwyr i ddarparu’r adnoddau a’r canllawiau sydd eu hangen arnom ac i glywed am sut mae eu hadnoddau’n cael eu defnyddio.

Byddwn i’n argymell trip i’r Comisiwn yn fawr i unrhyw weinyddwr etholiadol. Mae’n syndod cymaint wnaeth y profiad brocio’r meddwl ac mae wedi fy annog i i feddwl tu allan i’r bocs yn fy sefydliad i hefyd! Felly bant a fi i wneud cynlluniau i gofrestru pobl mewn clwb nos….

ON Weinyddwyr, cofiwch gofrestru ar gyfer eu cylchlythyr newydd y Gofrestr!

Diddordeb mewn hyrwyddo cofrestru pleidleiswyr cyn etholiadau Mai 2017? Mwy o wybodaeth yma.

Cyhoeddwyd yn Etholiadau, Refferendwm yr Undeb Ewropeaidd, Uncategorized | Rhowch sylw

Peidiwch danbrisio grym y blwch pleidleisio

Yn 2016 mae democratiaeth wedi ail ddarganfod ei hun. Ym mis Mehefin, cymrodd pleidleiswyr ledled y DU ran mewn refferendwm hanesyddol, ac mae canlyniad y refferendwm wedi newid ein perthynas gyda 27 o genhedloedd eraill. Fis diwethaf, ar ôl ymgyrch 18 mis oedd yn amlwg ym mhob cwr o’r byd, daeth y frwydr i fod yn Arlywydd America i ben. Mae pleidleiswyr ledled y byd wedi cael eu hatgoffa y gellir newid cwrs hanes drwy fynd i orsaf bleidleisio, aros eu tro a marcio darn o bapur.

Ar ddiwedd y mis, byddaf yn gorffen fy rôl fel Cadeirydd y Comisiwn Etholiadol. Mae’r wyth mlynedd diwethaf yn teimlo fel petaent wedi bod yn llawn llif cyson o ddigwyddiadau etholiadol, ac rwy’n ddiolchgar i bawb sydd wedi gweithio mor galed i’w cynnal, yn arbennig Refferendwm yr UE’r haf yma, aeth yn dda dan lefel anghymesur o graffu allanol. Ond yn yr un modd na fydd gwleidyddiaeth yn aros yn llonydd, felly hefyd y system etholiadol sy’n ei chefnogi, os yw i barhau i fodloni anghenion a disgwyliadau pleidleiswyr. Ac mae’n rhaid i ni ei ddatblygu mewn modd sy’n sicrhau diogelwch a chyfranogiad, yn hytrach na bod y rhain yn allbynnau sy’n brwydro â’i gilydd.

THE EU REFERENDUM at Manchester Town Hall and Central

Mae trosglwyddo cyfrifoldeb dros gofrestru etholiadol o bennaeth y cartref i bob unigolyn, ynghyd â chyflwyno cofrestru ar-lein, wedi bod yn gam pwysig a gwerthfawr i foderneiddio ein democratiaeth, ac i’w wneud yn fwy diogel. Fe alwom am hyn am y tro cyntaf yn 2003, ac felly mae wedi cymryd peth amser. Ond mae ei weithredu nawr yn ein bys technolegol yn golygu y gallai cofrestru fod hyd yn oed yn haws, gan ddefnyddio ystod o ffynonellau data i nodi’r rheiny ddylai fod ar y gofrestr ond nad ydynt, gan wella cyfranogiad. A ry’n ni’n parhau i frwydro’r achos dros ganiatáu i’r wefan gofrestru, a gynhelir gan Lywodraeth y DU, i ganiatáu i bobl wirio os ydynt eisoes wedi cofrestru i bleidleisio. Mae cynifer ohonom, yn enwedig pobl ifanc, yn ‘gweinyddu ein bywyd’ ar-lein. Byddai caniatáu i bobl wirio os ydynt wedi cofrestru hefyd yn arbed arian ac amser i awdurdodau lleol drwy leihau ceisiadau diangen.

Ar y llaw arall, does fawr ddim cynnydd wedi bod ar un o argymhellion eraill y Comisiwn i gryfhau ein system sy’n seiliedig ar ymddiriedaeth. Fe wnaethom argymell yn Ionawr 2014 y dylid cael gofyniad i bleidleiswyr ym Mhrydain Fawr gyflwyno cardiau adnabod mewn gorsaf bleidleisio. Mae hyn yn system sydd wedi bodoli yng Ngogledd Iwerddon am nifer o flynyddoedd. Rwy’n falch bod Pencampwr Gwrth-Lygredigaeth y Llywodraeth wedi dod i’r un casgliad yn ddiweddar, a gobeithiaf y bydd Llywodraeth y DU nawr yn mynd â hyn ymhellach, ac yn gwneud hynny yn y modd yr ydym ni wedi ei argymell bydd eto’n diogelu cyfranogiad.power-ballot-box_jenny-quote-welsh-cropped

Caiff hyder yn ein democratiaeth ei sicrhau gan y lefelau uchaf posibl o dryloywder. Yn yr 8 mlynedd diwethaf yn unig mae £330 miliwn o roddion i bleidiau gwleidyddol wedi eu cyhoeddi gan y Comisiwn. Ond mae hi hefyd yn bwysig nad ystyrir bod unrhyw wleidydd, plaid wleidyddol neu ymgyrchydd uwch y gyfraith. Mae angen i bleidleiswyr wybod os caiff y rheolau eu torri, fydd camau yn cael eu cymryd. Dim ond yn 2010 y cawsom y gallu i roi ein cosbau sifil ein hunain. Nawr mae’r Comisiwn wedi galw ar i Senedd y DU roi grymoedd cryfach i ni, felly lle mae achosion difrifol o dorri’r rheolau, y gellir cymryd camau mwy cymesur. I ddangos bod nifer o bleidiau yn derbyn a gwario degau o filoedd o bunnoedd mewn etholiadau a refferenda, dylai ein dirwy fwyaf gael ei estyn heibio’r terfyn presennol o £20,000. Heb y newid hwn, gallai’r ddirwy fwyaf ddod yn rhan o fusnes yn llawer rhy rhwydd.

Gallai’r ychydig flynyddoedd nesaf weld nifer o newidiadau i sut ydym ni yn pleidleisio. Mae Comisiynau’r Gyfraith y DU eisoes wedi argymell sut y gellir symleiddio cyfraith etholiadol sy’n dyddio’n ôl i’r 1800au, gan gynnwys newid y broses deisebu etholiadol, sydd bellach ddim yn addas i bwrpas. Mae’r diddordeb cynyddol yn etholiadau America hefyd wedi golygu bod mwy o ffocws ar sut y maen nhw’n cynnal eu hetholiadau: mae gallu cofrestru a bwrw pleidlais ar ddiwrnod y bleidlais, a gallu pleidleisio mewn gorsaf bleidleisio hyd at wythnos cyn y diwrnod pleidleisio yn ddau o bethau ymysg nifer y bydd y Comisiwn Etholiadol yn edrych arnynt dros y blynyddoedd nesaf. Rwy’n gwybod y bydd fy nghydweithwyr yn cydweithio â llywodraethau a deddfwriaethau ledled y DU i ddod o hyd i ddatrysiad fydd yn gwneud ein democratiaeth ni hyd yn oed yn well.

Wedi’r blynyddoedd diweddar yn y Comisiwn Etholiadol ac yng ngŵydd canlyniadau etholiadau a refferenda’r blynyddoedd diweddar, mae fy neges yn un syml: Peidiwch danbrisio grym y blwch pleidleisio. Dyna sut caiff eich llais ei glywed.

Jenny Watson
Cadeirydd y Comisiwn Etholiadol

Cyhoeddwyd yn Uncategorized | Rhowch sylw