Helpu i wneud yr anweledig yn weladwy

Mae etholiadau ddydd Iau 4 Mai rownd y gornel. Ond mae miliynau yn dal i fod heb lais. Darllenwch y blog i weld sut allwch chi helpu newid hyn…

Gan Ashleigh Yardy, Uwch Swyddog Cyfathrebu, Comisiwn Etholiadol

partnership-resources-blog_welsh

Does gan tua wyth miliwn o bobl ym Mhrydain Fawr ddim llais mewn materion sy’n eu heffeithio. Maent fwy neu lai yn anweledig.

Pam? Gan nad ydyn nhw wedi cofrestru i bleidleisio.

Mae rhai grwpiau’n dal i fod yn llai tebygol o gofrestru nag eraill. Mae pobl ifanc, rhai sy’n symud cartref a rhentwyr, myfyrwyr a chymunedau BME yn parhau i fod ar frig y rhestr anweledig. Oeddech chi’n gwybod bod un o bob tri o bobl 18-24 oed heb gofrestru? Neu mai dim ond 27% o bobl sydd wedi byw lle maen nhw nawr am hyd at flwyddyn sydd ar y gofrestr etholiadol?

Os ydych chi’n credu bod wyth miliwn heb hawl ddemocrataidd i bleidleisio yn ormod, yna helpwch ni i newid hyn.

Bydd yr etholiadau ddydd Iau 4 Mai yn helpu penderfynu pwy sy’n eich cynrychioli chi yn eich cyngor lleol a phwy sy’n gwneud y penderfyniadau ar ddarpariaeth gwasanaethau lleol, fel addysg, tai a thrafnidiaeth gyhoeddus. Mae prif neges ein hymgyrch yn syml; mae’r etholiadau lleol yma #ArGarregyDrws.

Ry’n ni wedi creu nifer o adnoddau i annog cyfranogiad yn yr etholiadau lleol yng Nghymru, Lloegr a’r Alban. Gallwch lawrlwytho posteri, baneri, ffeithluniau a chanllaw sy’n esbonio hyn i gyd a llawer mwy o’n gwefan.

Lawrlwythwch ein hadnoddau nawr.

Mae’n hawdd. Gallwch rannu postiad o’n tudalen Facebook neu ail-drydar ein negeseuon neu ddefnyddio un o’n hadnoddau i greu eich neges eich hun. Argraffwch boster a’i osod yng nghegin y staff – peidiwch anghofio; mae aros i’r tegell ferwi yn adeg perffaith i gofrestru ar-lein. Blogiwch amdano neu ysgrifennwch bost ar gyfer eich mewnrwyd. Gallwn ni gyd wneud rhywbeth i ledaenu’r neges.

Rydym yn gweithio gyda nifer o sefydliadau cyhoeddus, preifat a gwirfoddol i gyrraedd y rheiny sy’n lleiaf tebygol o fod wedi cofrestru i bleidleisio. Cyn etholiadau Mai 2016 fe wnaethom weithio gyda sefydliadau megis The WallichShelter Scotland a RNIB Cymru i hyrwyddo cofrestri pleidleiswyr. Os oes diddordeb gan eich sefydliad yn cymryd rhan, mae mwy o wybodaeth ar ein tudalen partneriaid.

Cofiwch ddweud wrth eich ffrindiau, teulu, cymdogion a’ch cydweithwyr. Sicrhewch fod y bobl sy’n bwysig i chi yn cael dweud eu dweud ddydd Iau 4 Mai.

O bawb yn y Comisiwn Etholiadol, diolch am eich cefnogaeth.

Lawrlwythwch ein hadnoddau i hyrwyddo cyfranogiad yn etholiadau Mai 2017 nawr.

Noder: Mae bod 1 o bob 6 o bobl heb gofrestru ym Mhrydain Fawr yn amcangyfrif yn seiliedig ar y nifer o bobl sydd wedi cofrestru’n anghywir fel cyfran o’r boblogaeth bleidleisio gymwys wedi amcangyfrif (wedi’i gyfrifo o amcangyfrifon poblogaeth ONS). Mae mwy o wybodaeth (yn Saesneg) ar gael yn ein hadroddiad Cofrestrau etholiadau Rhagfyr 2015 ym Mhrydain Fawr.

Cyhoeddwyd yn Etholiadau, pleidleisio | Rhowch sylw

Helpu pleidleiswyr ddarganfod ble i bleidleisio

Yn ystod cynhadledd AEA heddiw, siaradodd ein Prif Weithredwr, Claire Bassett, am ein partneriaeth â Democracy Club a sut y gall awdurdodau lleol gymryd rhan er mwyn helpu pleidleiswyr i ddod o hyd i wybodaeth well am etholiadau ar-lein.

Dod o hyd i orsafoedd pleidleisio ar-lein

Rydym yn cefnogi gwaith Democracy Club i wella gwasanaethau digidol ar gyfer etholiadau. Rydym o’r farn, yn y byd sydd ohoni, ei bod yn iawn i bleidleiswyr ddisgwyl dod o hyd i wybodaeth – gan gynnwys lleoliad eu gorsaf bleidleisio – ar-lein.

voting-at-a-polling-station

Pwy yw Democracy Club?

Dyma’ch trosglwyddo i Joe Mitchell o Democracy Club i esbonio…

Mae Democracy Club yn sefydliad gwirfoddol, amhleidiol sy’n ceisio gwneud y broses ddemocratiaeth yn well i bawb. Rydym yn creu gwasanaethau digidol, yn casglu ac yn glanhau data, ac yn rheoli’r broses dorfoli a phartneriaethau er mwyn gwneud i hyn ddigwydd.

Mae 1.4m o bobl wedi defnyddio ein gwasanaethau i gael gwybod mwy cyn etholiadau; mae sefydliadau fel Google, Buzzfeed, The Guardian a The Daily Telegraph wedi defnyddio ein data.

Un o’n hadnoddau yw’r adnodd ar-lein sy’n dod o hyd i orsafoedd pleidleisio.

Byddwn yn darparu’r un gwasanaeth ar gyfer yr etholiadau ym mis Mai 2017 (a thu hwnt). Os bydd pleidleiswyr am ddod o hyd i’w gorsaf bleidleisio, rydym o’r farn ei bod yn well iddyn nhw a’r cyngor lleol os gallant wneud hynny ar-lein.

Dim ond data oddi wrth awdurdodau lleol sydd eu hangen arnom er mwyn gwneud i hyn ddigwydd. Os byddwch yn rhannu eich data, bydd pleidleiswyr yn eich ardal yn gallu dod o hyd i’r wybodaeth hon ar-lein, yn hytrach na thrwy godi’r ffôn!

Mae rhagor o wybodaeth ar gael yn https://democracyclub.org.uk/projects/polling-stations/

Sut mae’r Comisiwn Etholiadol yn rhan o’r broses?

Ein nod yw rhoi pleidleiswyr yn gyntaf. Yn ystod ein trafodaethau cynnar gyda Democracy Club, roedd yn glir bod ei waith o fudd gwirioneddol i bleidleiswyr.

Nid yw hon yn bartneriaeth a ddechreuwyd yn ddifeddwl. I ddechrau, roedd gennym lawer o’r un cwestiynau â gweinyddwyr, megis:

C. Beth os bydd gorsaf bleidleisio yn newid?

Joe: Un o fanteision data digidol yw ei bod yn haws eu diweddaru na chardiau pleidleisio papur. Os byddwch yn cyhoeddi i gyfeiriad gwe, byddwn yn gwirio’r cyfeiriad yn rheolaidd. Felly, y cyfan sydd angen i chi ei wneud yw sicrhau, pan fydd y data yn newid, eich bod yn ail-gyhoeddi i’r un cyfeiriad gwe. Fel arall, gallwch e-bostio’r diweddariadau atom a byddwn yn gwneud y newidiadau cyn gynted â phosibl – fel arfer o fewn oriau.

C. Sut y bydd pleidleiswyr yn cael manylion yr orsaf bleidleisio gywir, yn hytrach na’r un agosaf?

Joe: Pan fo data o safon dda, nid yw hyn yn digwydd. Mae’n hanfodol bod cynghorau naill ai’n cyhoeddi’r dosbarthau yn ogystal â’r gorsafoedd neu, fel arall, yn cyhoeddi’r tabl cyfan sy’n paru cyfeiriadau â gorsafoedd pleidleisio, er mwyn sicrhau bod pleidleiswyr yn cael y manylion cywir. Os byddwn yn cael rhestr o leoliadau gorsafoedd pleidleisio yn unig, ni allwn wneud unrhyw beth gyda’r data hynny, felly bydd yn rhaid i bleidleiswyr ffonio’r cyngor.

Cafodd ein cwestiynau eu hateb yn gyflym yn ystod ein trafodaethau gyda Democracy Club – roedd ei arbenigedd yn amlwg.

Ar gyfer pleidleisiau yn 2016, cafodd defnyddwyr ein gwefan Fy Mhleidlais i eu cyfeirio at wefan Democracy Club er mwyn helpu pleidleiswyr i ddod o hyd i’r ateb i ddau gwestiwn cyffredin – pwy yw’r ymgeiswyr a ble mae fy ngorsaf bleidleisio?

Gweithiodd hyn yn dda, felly rydym bellach yn ystyried mynd â hyn un cam ymhellach. Bydd pleidleiswyr yn gallu dod o hyd i wybodaeth yn uniongyrchol ar ein gwefan.

Rydym o’r farn y bydd hyn nid yn unig yn helpu pleidleiswyr, ond yn helpu i leihau’r baich ar weinyddwyr a fyddai fel arall yn delio â galwadau – dywedodd un gweinyddwr wrthym yn ddiweddar ei fod wedi derbyn 580 o alwadau ar y diwrnod pleidleisio, a pharodd y galwadau ddwy funud yr un ar gyfartaledd.

Gwneud i hyn ddigwydd

Byddwn yn annog pob aelod o staff etholiadau i ofyn y cwestiwn: “a fyddai pleidleiswyr yn fy ardal am ddod o hyd i’w gorsaf bleidleisio ar-lein?” Os “byddent” yw’r ateb, rhannu eich data ar orsafoedd pleidleisio gyda Democracy Club yw’r ffordd orau o wneud i hyn ddigwydd.

Bydd eich pleidleiswyr nid yn unig yn gallu dod o hyd i’r wybodaeth hon ar ein gwefan, ond byddwch hefyd yn gallu cael adnodd ar eich gwefan eich hun i ddod o hyd i orsafoedd pleidleisio.

Nid yw’n golygu llawer o waith ychwanegol i chi. Gwyddom fod sefyllfa pob awdurdod lleol yn wahanol, ac y bydd y data yn cael eu cadw mewn ffyrdd gwahanol – ond mae’n debygol iawn y gellir defnyddio’r data sydd gennych i ddarparu’r gwasanaeth hwn. Nid oes angen data personol.

Mae hwn yn wasanaeth y gobeithiwn y bydd llawer o awdurdodau lleol yn ei ddefnyddio ym mis Mai – peidiwch â cholli’ch cyfle.

Cysylltwch â Democracy Club neu, os yw’n well gennych, y Comisiwn gydag unrhyw gwestiynau.

Emma Hartley
Pennaeth Ymgyrchoedd

Cyhoeddwyd yn Uncategorized | Rhowch sylw

Mae canlyniadau ein harolwg diweddaraf yma – dyma beth mae’r cyhoedd yn meddwl am bleidleisio.

Yn y Comisiwn Etholiadol, ein hamcan yw rhoi buddion pleidleiswyr wrth galon popeth ry’n ni’n ei wneud. I’n helpu i wneud hyn, mae’n hanfodol ein bod ni’n gwybod beth mae pobl yn meddwl ac yn teimlo am y broses etholiadol. Fel nifer o sefydliadau ry’n ni’n defnyddio ymchwil barn y cyhoedd i’n helpu ni i wneud hyn.

Ry’n ni’n cynnal arolwg barn y cyhoedd ar ôl pob pleidlais a gynhelir er mwyn monitro profiad cymryd rhan mewn etholiadau penodol. Yn ogystal ry’n ni’n cynnal ‘Traciwr y Gaeaf’ arolwg blynyddol ledled y DU, bob Rhagfyr. Mae hyn yn cynnwys nifer o faterion etholiadol a’r bwriad yw rhoi trosolwg o ymdeimlad y cyhoedd at y broses o bleidleisio a democratiaeth yn y DU yn ehangach.

Ar ôl etholiadau 2016, mae’r canlyniadau eleni yn dangos bod hyder a boddhad gyda’r system ar y cyfan wedi gwella. Mae tri chwarter (76%) yn hyderus bod etholiadau wedi’u rhedeg yn dda ym Mhrydain Fawr a Gogledd Iwerddon, o’i gymharu â 66% yn 2015. Yn unol â hyn, dywedodd 77% eu bod yn fodlon gyda’r broses o bleidleisio mewn etholiadau, i fyny o 68% yn 2015.

Fel y disgwyl, mae’r rheiny sy’n cymryd rhan yn y broses etholiadol yn tueddi i gael barn fwy positif ohono na’r rheiny sydd ddim.  Mae’r rheiny sy’n dweud eu bod ‘wastad yn pleidleisio’ yn sylweddol fwy tebygol o ddweud eu bod yn hyderus bod etholiadau wedi’u cynnal yn dda (82%) na’r rheiny sydd ‘weithiau yn pleidleisio’ (62%) a ‘byth yn pleidleisio’ (48%).

Gallai’r cynnydd ar y cyfan mewn boddhad a hyder gael ei esbonio gan y lefel uchel o gyfranogiad etholiadol yn 2016, lle cafod llawer o etholwyr y DU gyfle i fwrw pleidlais ym mis Mai, ac eto ym Mehefin. Yn wir, refferendwm ar aelodaeth y DU o’r Undeb Ewropeaidd ym mis Mehefin oedd y nifer fwyaf a bleidleisiodd mewn etholiad ers 1992.

Yn galonogol, flwyddyn wedi diwedd y cyfnod pontio i gofrestru etholiadol unigol (IER), mae’r canlyniadau yn dangos bod barn pobl am gofrestru i bleidleisio hefyd yn fwy cadarnhaol. Mae lefelau o foddhad gyda’r system wedi cynyddu i 80% o 75% yn 2015. Roedd tri chwarter (73%) yn hyderus bod y wybodaeth bersonol roedden nhw’n rhoi er mwyn cofrestru i bleidleisio yn cael ei gadw’n ddiogel, i fyny o 68% yn 2015.

Wedi dweud hyn, mae’n glir bod gwelliannau i’w gwneud. Mae boddhad gyda’r system gofrestru dal i fod yn is ymysg grwpiau ifancach, y mae ein hymchwil yn gyson yn nodi sy’n lleiaf tebygol o fod wedi cofrestru. Mae 63% o bobl 18-24 oed (16 i 24 yn yr Alban) a 77% o bobl 25 i 34 yn dweud eu bod yn fodlon gyda’r system gofrestru, o’i gymharu â 89% ymysg pobl dros 65.

Er gwaetha’r gwahaniaeth mewn lefelau boddhad, mae consensws cyffredin ym mhob grŵp oedran o ran beth ellir ei wneud i wella’r system gofrestru. Mae dros hanner (56%) yn nodi y byddai ffurf mwy ‘uniongyrchol’ o gofrestru, un ai cofrestru pobl yn awtomatig pan fyddan nhw’n cyrraedd oed pleidleisio (36%) neu ddiweddaru cofnod pan fo rhywun yn symud cartref (20%) yn eu gwneud yn fwy bodlon. Mae hyn yn gwneud synnwyr; ry’n ni’n gwybod bod symud cartref yn un o’r prif resymau bod pobl ddim wedi cofrestru.

Ar gyfer chwarter (24%) gallu gwirio os ar-lein os ydych wedi cofrestru sydd fwyaf apelgar. Nid yw hyn yn syndod o ystyried cynifer o bobl gysylltodd â ni yn y cyfnod cyn y refferendwm i weld os oeddent wedi cofrestru ai peidio. Mae data gan awdurdodau lleol yn awgrymu bod bron i 40% o’r ceisiadau i bleidleisio cyn y refferendwm gan bobl oedd eisoes wedi cofrestru.

Mae’r cyhoedd yn gytûn hefyd am y ffaith mai cynyddu tryloywder o ran pleidiau gwleidyddol a’u trefniadau ariannol yw’r ffordd bwysicaf y gellir gwella etholiadau a democratiaeth yn y DU: dywedodd 40% y byddai hyn yn helpu.

Mae’r canfyddiadau hyn yn cyd-fynd â blaenoriaethau’r Comisiwn Etholiadol, mae’r data ry’n ni’n cyhoeddi ar gyllid pleidiau gwleidyddol, gan gynnwys rhoddion, yn tanategu ein hymroddiad i sicrhau bod incwm a gwariant pleidiau ac ymgyrchwyr yn agored a thryloyw.

Mae’r canfyddiadau hefyd yn debyg i’r themâu a ddaeth o’r sylwadau a dderbyniom yn yr haf fel rhan o’n hymgynghoriad Adolygiad Strategol. Mae cyflwyno cardiau adnabod, datblygu proses i wirio statws cofrestru ar-lein, yn ogystal â ffurfiau mwy awtomatig o gofrestru pleidleiswyr yn fesurau yr ydym wedi galw amdanynt yn y gorffennol, ac yn hanfodol i sicrhau bod ein system etholiadol yn cadw i fyny gyda disgwyliadau pleidleiswyr yr unfed ganrif ar hugain.

Byddwn yn parhau i fod yn bencampwyr i foderneiddio a datblygu’r broses etholiadol lle gwelwn fod modd gwella. Mae ein gwaith barn y cyhoedd yn rhan fawr o’r ffordd yr ydym yn mesur iechyd ein democratiaeth, a bydd yn ein helpu i sicrhau ein bod ni’n gwrando ar beth sydd bwysicaf i bleidleiswyr.

Gwnaed y gwaith maes gan ICM, wnaeth gynnal 1,202 o gyfweliadau ffôn rhwng 9 a 22 Rhagfyr. Mae mwy o wybodaeth ar y fethodoleg a chanlyniadau llawn yr arolwg ar gael ar ein gwefan.

Cyhoeddwyd yn Uncategorized | Rhowch sylw

Fy niwrnod yn y Comisiwn Etholiadol

katie-vass_edited

Gan Katherine Vass, Swyddog Gwasanaethau Etholiadol Cyngor Dosbarth Bromsgrove a Chyngor Bwrdeistref Redditch

Fel Swyddog Gwasanaethau Etholiadol mewn awdurdod lleol bychan, ro’n i wastad yn meddwl am y Comisiwn Etholiadol fel rhyw fath o dŵr ifori, sefydliad di-wyneb ymhell o’r rheng flaen etholiadol. Ro’n i’n hollol anghywir! 

Fe gyrhaeddais adeilad gwydr y Communications Officer yn hwyr a braidd yn drafferthus – do’n i ddim wedi rhagweld cau platfform gorlawn ar y tiwb – O’r e-bost cyntaf roedd y Comisiwn Etholiadol yn syndod o agored a chroesawgar.

Roedd prysurdeb y flwyddyn etholiadol, yn bennaf Refferendwm cynhyrfus yr UE, ar flaen meddyliau pawb. Er efallai nad ydyn nhw fel arfer ar y rheng flaen etholiadol, roedd y Comisiwn ar flaen y gad yn y refferendwm hefyd, felly dechreuodd y diwrnod gyda sgwrs am ddatganiadau i’r wasg y Comisiwn a’r pengwin neon. Fe wnes i gadarnhau bod yr adnoddau hyn wedi bod yn ddefnyddiol iawn i weinyddwyr dam bwysau. Roedden nhw’n rhannu fy rhwystredigaeth o fethu gallu help etholwyr gydag ymholiadau cofrestru na gallu chwilio am orsafoedd pleidleisio ar-lein.

Fe wnaethom ni drafod sut wnaeth materion mawr y refferendwm, fel estyn dyddiad cau cofrestru, geiriad y cwestiwn a’r drafodaeth pensil neu ben, ein heffeithio ni. Fe wnaethon nhw nodi sut y gallent helpu gweinyddwyr yn y dyfodol, oedd yn  galonogol a dweud y lleiaf. Ac wrth gwrs rwy wrth fy modd i glywed am eu cynlluniau ar gyfer teclyn chwilio am orsaf bleidleisio ar-lein ar wefan www.fymhleidlaisi.co.uk!

Yna fe wnaethom ni drafod ymgysylltiad democrataidd. Mae hwn yn rhywbeth mae Tîm Cyfathrebu’r Comisiwn yn frwd drosto ac fe wnaethon nhw roi syniadau gwych i fi ynghylch cael partneriaid i gymryd rhan a chael digwyddiadau ymgysylltu mewn mannau annisgwyl. Mae eu syniadau a’u hymgyrchoedd yn sicr yn y categori ‘tu allan i’r bocs’ – dychmygwch gofrestru i bleidleisio yn y clwb nos lleol neu gael match gyda thudalen gofrestru ar Tinder! Mae’n swnio’n wallgo’, ond mae’n lle gwych i gysylltu gyda 25% o bobl sengl sydd heb gofrestru ac fe wnaeth e wneud i fi feddwl am y ffyrdd y gallwn ni gysylltu gyda phobl.

renters-infographic-2017_welsh

Fe ges i sioc i ddarganfod bod y Comisiwn yn dod allan o’r tŵr ifori yn aml iawn, yn gwneud llawer o waith ar lawr gwlad fel trefnu eu hymchwil o ddrws i ddrws i wirio cywirdeb a chyflawnder cofrestrau. Ynghyd ag ystadegau’r Cyfrifiad, defnyddir y wybodaeth hon i gynhyrchu ffigyrau diddorol iawn. Wyddech chi fod 95% o berchnogion cartref wedi cofrestru i bleidleisio o’i gymharu ag ychydig dros hanner o rentwyr?  Wrth gwrs fe wnaeth cyflwyno Cofrestru Etholiadol Unigol (IER) wella cywirdeb y cofrestrau hefyd, ond roedd hi’n ddiddorol iawn clywed am eu hymchwil.

Gorffennwyd y diwrnod drwy edrych ar ffurflenni cofrestru – pwnc pwysig iawn ym myd etholiadau. Dangoswyd i mi sut y gellid eu dylunio i annog ymateb ac fe ges i ychydig o ‘tips’ i’w defnyddio. Roedd yr awgrymiadau yn bryfoclyd; ddylen ni gynnwys pam bod cymydog pleidleisiwr yn pleidleisio neu gost canfasio o ddrws i ddrws ar Ffurflen Ymholiad y Cartref (sef y ffurflen anfonir at bob cartref yn yr hydref i wirio bod eu manylion ar y gofrestr etholiadol yn gywir)?

Ar ôl cychwyn y diwrnod yn disgwyl cyfarfod â biwrocratiaid Llundeinig, fe adewais gan sylweddoli bod nifer o’r rhwystrau mae’r Comisiwn Etholiadol yn eu hwynebu yn debyg i’r rhai mae gweinyddwyr yn e wynebu. Maent yn awyddus iawn i gydweithio’n agos gyda gweinyddwyr i ddarparu’r adnoddau a’r canllawiau sydd eu hangen arnom ac i glywed am sut mae eu hadnoddau’n cael eu defnyddio.

Byddwn i’n argymell trip i’r Comisiwn yn fawr i unrhyw weinyddwr etholiadol. Mae’n syndod cymaint wnaeth y profiad brocio’r meddwl ac mae wedi fy annog i i feddwl tu allan i’r bocs yn fy sefydliad i hefyd! Felly bant a fi i wneud cynlluniau i gofrestru pobl mewn clwb nos….

ON Weinyddwyr, cofiwch gofrestru ar gyfer eu cylchlythyr newydd y Gofrestr!

Diddordeb mewn hyrwyddo cofrestru pleidleiswyr cyn etholiadau Mai 2017? Mwy o wybodaeth yma.

Cyhoeddwyd yn Etholiadau, Refferendwm yr Undeb Ewropeaidd, Uncategorized | Rhowch sylw

Peidiwch danbrisio grym y blwch pleidleisio

Yn 2016 mae democratiaeth wedi ail ddarganfod ei hun. Ym mis Mehefin, cymrodd pleidleiswyr ledled y DU ran mewn refferendwm hanesyddol, ac mae canlyniad y refferendwm wedi newid ein perthynas gyda 27 o genhedloedd eraill. Fis diwethaf, ar ôl ymgyrch 18 mis oedd yn amlwg ym mhob cwr o’r byd, daeth y frwydr i fod yn Arlywydd America i ben. Mae pleidleiswyr ledled y byd wedi cael eu hatgoffa y gellir newid cwrs hanes drwy fynd i orsaf bleidleisio, aros eu tro a marcio darn o bapur.

Ar ddiwedd y mis, byddaf yn gorffen fy rôl fel Cadeirydd y Comisiwn Etholiadol. Mae’r wyth mlynedd diwethaf yn teimlo fel petaent wedi bod yn llawn llif cyson o ddigwyddiadau etholiadol, ac rwy’n ddiolchgar i bawb sydd wedi gweithio mor galed i’w cynnal, yn arbennig Refferendwm yr UE’r haf yma, aeth yn dda dan lefel anghymesur o graffu allanol. Ond yn yr un modd na fydd gwleidyddiaeth yn aros yn llonydd, felly hefyd y system etholiadol sy’n ei chefnogi, os yw i barhau i fodloni anghenion a disgwyliadau pleidleiswyr. Ac mae’n rhaid i ni ei ddatblygu mewn modd sy’n sicrhau diogelwch a chyfranogiad, yn hytrach na bod y rhain yn allbynnau sy’n brwydro â’i gilydd.

THE EU REFERENDUM at Manchester Town Hall and Central

Mae trosglwyddo cyfrifoldeb dros gofrestru etholiadol o bennaeth y cartref i bob unigolyn, ynghyd â chyflwyno cofrestru ar-lein, wedi bod yn gam pwysig a gwerthfawr i foderneiddio ein democratiaeth, ac i’w wneud yn fwy diogel. Fe alwom am hyn am y tro cyntaf yn 2003, ac felly mae wedi cymryd peth amser. Ond mae ei weithredu nawr yn ein bys technolegol yn golygu y gallai cofrestru fod hyd yn oed yn haws, gan ddefnyddio ystod o ffynonellau data i nodi’r rheiny ddylai fod ar y gofrestr ond nad ydynt, gan wella cyfranogiad. A ry’n ni’n parhau i frwydro’r achos dros ganiatáu i’r wefan gofrestru, a gynhelir gan Lywodraeth y DU, i ganiatáu i bobl wirio os ydynt eisoes wedi cofrestru i bleidleisio. Mae cynifer ohonom, yn enwedig pobl ifanc, yn ‘gweinyddu ein bywyd’ ar-lein. Byddai caniatáu i bobl wirio os ydynt wedi cofrestru hefyd yn arbed arian ac amser i awdurdodau lleol drwy leihau ceisiadau diangen.

Ar y llaw arall, does fawr ddim cynnydd wedi bod ar un o argymhellion eraill y Comisiwn i gryfhau ein system sy’n seiliedig ar ymddiriedaeth. Fe wnaethom argymell yn Ionawr 2014 y dylid cael gofyniad i bleidleiswyr ym Mhrydain Fawr gyflwyno cardiau adnabod mewn gorsaf bleidleisio. Mae hyn yn system sydd wedi bodoli yng Ngogledd Iwerddon am nifer o flynyddoedd. Rwy’n falch bod Pencampwr Gwrth-Lygredigaeth y Llywodraeth wedi dod i’r un casgliad yn ddiweddar, a gobeithiaf y bydd Llywodraeth y DU nawr yn mynd â hyn ymhellach, ac yn gwneud hynny yn y modd yr ydym ni wedi ei argymell bydd eto’n diogelu cyfranogiad.power-ballot-box_jenny-quote-welsh-cropped

Caiff hyder yn ein democratiaeth ei sicrhau gan y lefelau uchaf posibl o dryloywder. Yn yr 8 mlynedd diwethaf yn unig mae £330 miliwn o roddion i bleidiau gwleidyddol wedi eu cyhoeddi gan y Comisiwn. Ond mae hi hefyd yn bwysig nad ystyrir bod unrhyw wleidydd, plaid wleidyddol neu ymgyrchydd uwch y gyfraith. Mae angen i bleidleiswyr wybod os caiff y rheolau eu torri, fydd camau yn cael eu cymryd. Dim ond yn 2010 y cawsom y gallu i roi ein cosbau sifil ein hunain. Nawr mae’r Comisiwn wedi galw ar i Senedd y DU roi grymoedd cryfach i ni, felly lle mae achosion difrifol o dorri’r rheolau, y gellir cymryd camau mwy cymesur. I ddangos bod nifer o bleidiau yn derbyn a gwario degau o filoedd o bunnoedd mewn etholiadau a refferenda, dylai ein dirwy fwyaf gael ei estyn heibio’r terfyn presennol o £20,000. Heb y newid hwn, gallai’r ddirwy fwyaf ddod yn rhan o fusnes yn llawer rhy rhwydd.

Gallai’r ychydig flynyddoedd nesaf weld nifer o newidiadau i sut ydym ni yn pleidleisio. Mae Comisiynau’r Gyfraith y DU eisoes wedi argymell sut y gellir symleiddio cyfraith etholiadol sy’n dyddio’n ôl i’r 1800au, gan gynnwys newid y broses deisebu etholiadol, sydd bellach ddim yn addas i bwrpas. Mae’r diddordeb cynyddol yn etholiadau America hefyd wedi golygu bod mwy o ffocws ar sut y maen nhw’n cynnal eu hetholiadau: mae gallu cofrestru a bwrw pleidlais ar ddiwrnod y bleidlais, a gallu pleidleisio mewn gorsaf bleidleisio hyd at wythnos cyn y diwrnod pleidleisio yn ddau o bethau ymysg nifer y bydd y Comisiwn Etholiadol yn edrych arnynt dros y blynyddoedd nesaf. Rwy’n gwybod y bydd fy nghydweithwyr yn cydweithio â llywodraethau a deddfwriaethau ledled y DU i ddod o hyd i ddatrysiad fydd yn gwneud ein democratiaeth ni hyd yn oed yn well.

Wedi’r blynyddoedd diweddar yn y Comisiwn Etholiadol ac yng ngŵydd canlyniadau etholiadau a refferenda’r blynyddoedd diweddar, mae fy neges yn un syml: Peidiwch danbrisio grym y blwch pleidleisio. Dyna sut caiff eich llais ei glywed.

Jenny Watson
Cadeirydd y Comisiwn Etholiadol

Cyhoeddwyd yn Uncategorized | Rhowch sylw

Myfyrio ar etholiadau’r Unol Daleithiau

claire-bassett-2015-web

Myfyrio ar etholiadau’r Unol Daleithiau

Ddechrau’r mis, fe es i ar raglen pedwar diwrnod yn seiliedig ar etholiadau’r UD, drwy wahoddiad Sefydliad Rhyngwladol Systemau Etholiadol(International Foundation for Electoral Systems – IFES) Cefais gyfle yn ystod yr ychydig ddyddiau wnaeth amlygu’r pethau sy’n debyg, a’r gwahaniaethau enfawr rhwng ein dwy system etholiadol. 

  • Y gwahaniaeth mwyaf yw’r lefel o ddatganoli yn yr UD. Mae’r penderfyniadau a wneir ar lefel y taleithiau yn amrywio o’r ffyrdd caiff cofrestrau eu casgl, dull pleidleisio, yr angen am gardiau adnabod ac amseroedd agor gorsafoedd pleidleisio. Mae rheoli digwyddiad sy’n cael ei gynnal dros chwe chylchfa amser a hanner cant o daleithiau (a District of Colombia) yn ddigon cymhleth ac yn eithaf camp; ond fe wnaeth amlygu’r cysondeb a’r eglurder ar gyfer etholiadau sydd gyda ni mewn etholiadau ledled y DU neu’n genedlaethol yn ddibynnol ar y digwyddiad.
  • Ledled y byd, mae cydweithwyr etholiadol yn gweithio’n galed i roi hyblygrwydd i bleidleiswyr o ran pryd a sut i bleidleisio. Mae’r UD yn ddatblygedig o ran hyn, gyda nifer yn cymryd mantais o bleidleisio cynnar a thrwy’r post. Mae hyn i fyny o tua 5% yn yr 1970au i tua 40% nawr. Mewn rhai ardaloedd, bwriwyd dros hanner y pleidleisiau cyn y diwrnod pleidleisio. Ar ben arall y sbectrwm, gall rhai taleithiau gofrestru pleidleiswyr newydd ar y diwrnod pleidleisio, lle mae’n dyddiad ni 12 diwrnod gwaith cyn y bleidlais. Mae hyn yn esiampl newydd i hysbysu ein gwaith i fod yn fwy hyblyg i bleidleiswyr yn ein system ni. 
  • Mae ariannu ymgyrchoedd mewn cynghrair wahanol yn yr UD. Amcangyfrifir bod $11biliwn wedi’i wario gan ymgyrchwyr yn yr etholiad, o’i gymharu ag ychydig yn llai na £40 miliwn yn Etholiad Cyffredinol y DU 2015. Hyd yn oed o ystyried y gwahaniaeth yn y boblogaeth, mae hyn yn syfrdanol. Ond eto mae ein system o dryloywder yn llawer mwy datblygedig. Disgrifiodd rhywun i fi fod gan yr UD system dau drac: mae’n rhaid i ymgeiswyr a phleidiau gael tryloywder yn unol â’r gyfraith, lle bo ymgyrchoedd a ariannir gan beth a elwir yn Super PACs yn gwario symiau mawr o arian gyda rhai rhoddwyr yn ddienw fwy neu lai. Mae llawer o wrthwynebiad i newid, gan gynnwys gyda’r Comisiwn Etholiadol Ffederal, ond mae pryder y cyhoedd yn cynyddu; mewn arolwg diweddar o bleidleiswyr yn yr UD, dywedodd 85% bod angen newid sylfaenol yn y modd yr ariannir ymgyrchwyr gwleidyddol.
  • Fel yn y DU, roedd y cyfryngau cymdeithasol yn chwarae rôl ganolog yn yr ymgyrchu yn ogystal â rhannu gwybodaeth bwysig i bleidleiswyr. A hefyd fel yn y DU, mae’r mater o hunluniau yn y bythau pleidleisio yn parhau. Eto, mae gwahanol reolau’n berthnasol mewn gwahanol daleithiau, yn amrywio o ddedfrydau o 3 blynedd o garchar i daleithiau sy’n ystyried bod gwahardd hunluniau yn anghyfansoddiadol. Ry’n ni’n parhau i argymell, yn unol â chyfraith y DU, na ddylid cymryd lluniau yn yr orsaf bleidleisio, ond ei bod hi’n wych gwneud hyn tu allan, i ddangos eich bod chi wedi pleidleisio.

Mae proses ddemocrataidd y DU wedi symud ymlaen llawer yn y blynyddoedd diweddar, gyda chyflwyno cofrestru ar-lein a datblygu ein fframwaith rheoleiddio cyllid pleidiau ein hunain. Mae cymariaethau rhyngwladol yn cynnig eilied i gamu ‘nôl ac ystyried lle mae gwaith i’w wneud o hyd yn ein system ni, fel gwella diogelwch drwy gyflwyno cardiau adnabod, a ble’r ydym yn arwain y ffordd, fel trwy ein system o reoleiddio cyllid gwleidyddol a thryloywder.

Claire Bassett, Prif Weithredwr

Cyhoeddwyd yn Uncategorized | Rhowch sylw

Cymrwch ran yn Wythnos Senedd y DU!

Mae Wythnos Senedd y DU, sy’n rhedeg o 14-20 Tachwedd, yn ŵyl flynyddol o ddigwyddiadau a gweithgareddau sy’n cysylltu pobl o bob cwr o’r DU â Senedd y DU a democratiaeth.

Gyda mwy na 250 o ddigwyddiadau a gweithgareddau, mae gan Wythnos Senedd y DU rhywbeth i bawb: gallwch ymuno â thrafodaeth, mynd ar daith gerdded leol, darganfod sut i leisio’ch barn neu gymryd rhan mewn sgwrs ar-lein.

ukpw-blog-image-welsh

Sut alla i gymryd rhan?

Mae’n hawdd cymryd rhan yn Wythnos Senedd y DU. Gallwch fynd i un o’r digwyddiadau yn ein rhaglen, sydd wedi’u trefnu gan bartneriaid ledled y DU. Mae yna hefyd trafodaethau a gweithgareddau eraill yn digwydd ar-lein. Gallwch gael y wybod am y newyddion a’r wybodaeth ddiweddaraf drwy ddilyn ein hashnod #UKPW16.

Pam ddylech chi gymryd rhan?

Mae wythnos Senedd y DU yn cysylltu pobl gyda democratiaeth ac yn annog pobl i godi llais. Mae i gyd i’w wneud ag amlygu rôl y Senedd ym mywydau pobl, waeth bynnag lle’r ych chi’n byw yn y DU.

Mae cydweithio gyda’r Comisiwn Etholiadol i annog pobl i gofrestru i bleidleisio, pleidleisio neu sefyll i’w hethol yn rhan bwysig o hyn.  Gallwch ddarganfod mwy ar dudalennau Cymryd rhan Senedd y DU.

Yn ogystal â phleidleisio, mae nifer o ffyrdd i chi gymryd rhan gyda Senedd y DU.  Gallwch gysylltu â’ch AS neu aelod o Dŷ’r Arglwyddi, creu neu lofnodi e-ddeiseb ynghylch mater sy’n bwysig i chi, neu gyfrannu at ymchwiliad pwyllgor dethol. Gallwch hefyd ddod i Senedd y DU i glywed am y materion sy’n cael eu trafod yn Nhŷ’r Cyffredin neu Dŷ’r Arglwyddi.

Ynghylch Wythnos Senedd y DU

Dyma chweched flwyddyn Wythnos Senedd y DU. Mae’n cael ei drefnu gan Wasanaeth Allgymorth ac Ymgysylltu Senedd y DU. I gael gwybod mwy, ewch i wefan Wythnos Senedd y DU.

Emily Unell
Rheolwr Prosiectau Allgymorth ac Ymgysylltu
Tŷ’r Cyffredin

 

Cyhoeddwyd yn Etholiadau, pleidleisio | Rhowch sylw