Etholiadau i Bawb

Katy Knock, Y Comisiwn Etholiadol

Wythnos diwethaf fe wnaethom ni gyhoeddi ein hadroddiad – ‘Etholiadau i bawb’.

Mae ychydig o amser wedi mynd heibio ers i ni glywed am brofiadau pobl gydag anableddau wrth iddyn nhw gofrestru i bleidleisio a bwrw eu pleidlais, felly rwy’n falch ein bod ni’n gallu dangos eu barn nhw heddiw, yn seiliedig ar eu profiad o etholiad cyffredinol Senedd y DU a gynhaliwyd ar 8 Mehefin.

Hoffwn ddiolch i bawb wnaeth ymateb i’n holiadur a fu’n dweud wrthym am eu profiadau. Allem ni ddim fod wedi ysgrifennu’r adroddiad yma heboch chi.

Rwy hefyd yn falch ein bod ni wedi gallu cyfrannu at alwad am dystiolaeth Mynediad at Etholiadau’r gweinidog, Chris Skidmore AS, gan ddefnyddio profiadau uniongyrchol pobl ag anableddau.

Dylai cofrestru i bleidleisio a phleidleisio fod yn brofiad da i bawb. Ond dyw e ddim.

Dywedodd rhai pobl ag anabledd wrthym nad oes gyda nhw hyder i gofrestru i bleidleisio a bwrw eu pleidlais. Dywedodd eraill bod nifer o rwystrau iddynt eu goresgyn er mwyn iddyn nhw fwrw eu pleidlais.

Dywedwyd wrthym nad yw ffurflenni etholiadau yn hawdd eu darllen a’u deall fel bod pobl yn gwybod beth sydd angen iddyn nhw wneud: eu bod nhw’n defnyddio geiriau cymhleth ac anghyfarwydd, jargon a phrint bach.

Clywsom hefyd nad oedd rhai pobl wedi gallu pleidleisio yn eu gorsaf bleidleisio gan nad oedden nhw’n gallu mynd mewn, neu eu bod wedi eu gwrthod. Ddylai hyn ddim digwydd.

Blog quote1 welshpink

Rhaid i ni beidio ag anghofio bod hygyrchedd am fwy na chyrraedd a mynd mewn i’r orsaf bleidleisio, ac nid ynghylch pobl sydd ag anabledd ‘gweladwy’ yn unig. Roedd nifer o rwystrau i bobl gyda gwahanol anableddau unwaith iddynt gyrraedd mewn i’r orsaf bleidleisio. Yr adborth am y gorsafoedd pleidleisio:

  • roedden nhw’n fach ac yn anodd symud o’u cwmpas
  • roedd yn rhy swnllyd ac roedd gormod o bobl oedd yn gwneud iddynt deimlo’n bryderus
  • bod staff ddim yn gwybod am y teclyn pleidleisio cyffyrddol neu os oeddent, doedden nhw ddim yn gwybod sut i’w ddefnyddio
  • bod pobl yn gallu gweld sut oedden nhw’n pleidleisio ac felly nid oedden nhw’n gallu pleidleisio’n gyfrinachol

Dywedodd rhai pobl wrthym hefyd nad oedden nhw’n gwybod eu bod nhw’n gallu mynd a rhywun gyda nhw i’r orsaf bleidleisio i’w helpu nhw, na bod staff gorsaf bleidleisio yn gallu eu helpu.

Gofynnom i bobl ddweud wrthym beth oedden nhw’n meddwl am sut mae pleidiau ac ymgeiswyr yn dweud wrth bobl am beth maen nhw’n sefyll.

Dywedwyd fod y wybodaeth y maent yn ei gael gan ymgeiswyr a phleidiau gwleidyddol ddim wastad yn hawdd ei ddarllen na’i ddeall. Fe wnaethant hefyd ddweud yr hoffent gael gwybodaeth yn gynt gan ei fod yn rhoi mwy o amser iddyn nhw edrych arno a phenderfynu dros bwy i bleidleisio.

Er bod y pleidiau wedi cyhoeddi eu maniffestos mewn da bryd cyn yr etholiad cyffredinol, doedd y fersiynau hawdd eu darllen ddim ar gael nes yn hwyrach ac yn aml yn agos iawn ar y Diwrnod Pleidleisio.

Blog header img2 welsh

Beth nesaf?

Ry’n ni wedi gwrando ar farn pobl ag anableddau. Mae newidiadau y gallwn ni gyd wneud i fynd i’r afael á’r rhwystrau.
Dylai Llywodraethau:

  • newid ffurflenni etholiadau er mwyn iddynt gael eu deall yn hawdd
  • edrych ar ffyrdd eraill gall pobl ag anableddau bleidleisio er mwyn cael mwy o hyblygrwydd a dewis
  • newid y gyfraith fel bod gan bobl ag anableddau mwy o ddewis o bwy all fynd i’r orsaf bleidleisio gyda nhw.

Dylai pleidiau gwleidyddol ac ymgeiswyr:

  • gwneud yn siŵr bod y wybodaeth y maent yn ei hanfon yn hawdd ei darllen
  • gwneud yn siŵr eu bod yn cyhoeddi maniffestos hawdd eu darllen ar yr un pryd fel bod pobl ag anableddau yn cael yr un amser a phobl eraill i ddeall beth yw safbwynt y pleidiau ac i wneud penderfyniad gwybodus
  • gwneud yn siŵr eu bod yn anfon gwybodaeth mewn da bryd fel bod gan bobl amser i’w ddarllen

Dylai pobl sy’n cynnal etholiadau:

  • edrych ar ffyrdd y gallant wneud cofrestru i bleidleisio a phleidleisio’n fwy hygyrch
  • gwneud eu llinell gymorth yn fwy defnyddiol
  • gwneud yn siŵr eu bod yn barod i gefnogi unrhyw un os ydynt yn gofyn am gymorth i bleidleisio

Mae angen i ofalwyr a gweithwyr cymorth wybod:

  • gall pobl ag anableddau bleidleisio
  • gallant gefnogi’r bobl y maent yn gofalu amdanynt i gofrestru i bleidleisio a phleidleisio

Bydd y Comisiwn yn:

  • parhau i weithio gyda Llywodraethau a sefydliadau anabledd i weld beth ellir ei wneud i wneud cofrestru i bleidleisio a phleidleisio’n hygyrch i bawb
  • diweddaru’r wybodaeth yr ydym yn rhoi i bobl sy’n cynnal etholiadau a siarad gyda grwpiau hygyrchedd ynghylch beth ddylid ei gynnwys.

Dylai pawb allu cofrestru i bleidleisio a bwrw eu pleidlais. Rwy’n edrych ymlaen at barhau i weithio gyda’r Llywodraeth, sefydliadu anabledd a gweinyddwyr etholiadol i roi rhai o’r mesurau hyn yn eu lle i sicrhau bod etholiadau i bawb.

Advertisements
Cyhoeddwyd yn Etholiadau, pleidleisio | Rhowch sylw

Ymateb i’r twf mewn ymgyrchu digidol

Bob Posner, Cyfarwyddwr Cyllid Gwleidyddol a Rheoleiddio a Chwnsler Cyfreithiol y Comisiwn Etholiadol

Mae gwaith ymgyrchu effeithiol, fel erioed, yn rhan bwysig o etholiadau ac, yn ystod yr ychydig flynyddoedd diwethaf, rydym wedi gweld ymgyrchu o’r fath yn symud yn fwyfwy tuag at y maes digidol. Ochr yn ochr â hyn, rydym wedi gweld twf mewn ffyrdd mwy soffistigedig o ddefnyddio data, negeseuon mwy personol sydd wedi’u targedu, a gallu ymgyrchwyr i wneud llawer mwy, am lai o gost nag erioed o’r blaen.

Mae’r Comisiwn Etholiadol yn gyfrifol am reoleiddio a gorfodi’r rheolau a wneir gan y Senedd sy’n rheoli’r modd y caiff ymgyrchoedd gwleidyddol eu cyllido yn y DU. Er mai rôl pleidiau gwleidyddol ac ymgyrchwyr yw nodi’r ffyrdd gorau o ddefnyddio’r technegau ymgyrchu sydd ar gael erbyn hyn, ein blaenoriaeth ni yw sicrhau bod tryloywder priodol yn cael ei gynnal a bod gan bleidleiswyr hyder yn y system.

Mae’r rheolau cyfredol sy’n ymwneud â chyllid gwleidyddol yr un mor berthnasol i ddulliau ymgyrchu modern â rhai traddodiadol, ac mae gan bleidleiswyr yr hawl i ddisgwyl yr un tryloywder. Nid oes modd i daflenni, bilfyrddau na mathau eraill o hysbysebion gwleidyddol mwy cyfarwydd gystadlu â dulliau ymgyrchu digidol o ran graddfa, cyflymder a phenodolrwydd, ond caiff ymgyrchu digidol ei reoleiddio yn yr un ffordd yn union. Dim ond rhoddion a ganiateir y gellir eu defnyddio i gyllido’r gwaith ymgyrchu hwn, rhaid i ni gael gwybod am unrhyw daliadau a wneir ar gyfer y fath ymgyrchu, a byddwn yn cyhoeddi’r taliadau hynny fel y gwnawn gydag unrhyw wariant ar ymgyrchu.

Mae gennym gyfrifoldeb i orfodi’r rheolau sy’n ymwneud â chyllid gwleidyddol ac mae gennym bwerau penodol i wneud hynny. Ochr yn ochr â hyn, mae gennym gyfrifoldeb ehangach hefyd i edrych i’r dyfodol a chynghori Llywodraeth y DU a’r Senedd ar sut y gellid gwella neu foderneiddio cyfraith etholiadol er mwyn adlewyrchu newidiadau mewn technegau ymgyrchu. Rydym wedi gwneud rhai cynigion pwysig yn y maes hwn eisoes, gan gynnwys y dylid ei gwneud yn ofynnol, yn ôl y gyfraith, i ddeunydd ymgyrchu ar-lein – fel deunydd argraffedig cyfatebol – gynnwys gwasgnod i ddangos pwy sydd wedi’i gyhoeddi. Rydym hefyd wedi argymell sut y gellid diwygio’r gyfraith er mwyn sicrhau bod ymgyrchwyr yn rhoi dadansoddiad manylach o wariant, yn cynnwys gwariant ar fathau gwahanol o hysbysebion. Mae’n amser nawr i’r materion pwysig hyn ddod yn ofynion cyfreithiol.

Gan ddefnyddio ein profiad o reoleiddio Refferendwm Annibyniaeth yr Alban, Refferendwm yr UE a’r etholiadau cyffredinol diweddar, rydym wrthi’n ystyried y defnydd sy’n cael ei wneud o ddulliau ymgyrchu digidol ochr yn ochr â’n system etholiadol. Rydym yn defnyddio diffiniad eang o ymgyrchu digidol mewn perthynas â’r ymholiadau hyn, gan gynnwys y defnydd o ddata a ddelir gan bleidiau, ymgyrchwyr a chwmnïau cyfryngau cymdeithasol i dargedu negeseuon ymgyrchu, sut y defnyddir hysbysebion gwleidyddol ar gyfryngau cymdeithasol, a’r defnydd o botiau wedi’u hawtomeiddio.

Os bydd ein hymholiadau’n dangos bod y rheolau ymgyrchu presennol sy’n ymwneud â chyllid gwleidyddol wedi’u torri o bosibl, yna byddwn yn cynnal ein hymchwiliad ein hunain fel y nodir yn ein Polisi Gorfodi. Yn ôl yr arfer, os credwn fod troseddau eraill wedi’u cyflawni, yna byddwn yn eu hatgyfeirio i’r heddlu er mwyn ymchwilio iddynt. Os credwn fod angen newid ehangach i’r gyfraith, neu fod angen i eraill weithredu, byddwn yn rhoi gwybod i Lywodraeth y DU a’r Senedd, fel sy’n ofynnol i ni ei wneud.

Ni fyddwn yn ystyried cynnwys negeseuon na hysbysebion ymgyrchu gwleidyddol, gan gynnwys gwybodaeth anghywir; er gwaethaf yr hyn a dybir, nid yw hyn o fewn cylch gorchwyl y Comisiwn Etholiadol. Nid yw hynny’n golygu na fydd y llywodraeth a’r Senedd yn dymuno ystyried materion o’r fath.

Mae ein hymholiadau’n seiliedig ar yr hyn rydym wedi’i ddysgu o’n hymchwiliadau ac adroddiadau a luniwyd ar ôl etholiadau. Maent yn cynnwys trafodaethau â phleidiau ac ymgyrchwyr sy’n defnyddio dulliau ymgyrchu digidol a thrafodaethau â chwmnïau cyfryngau cymdeithasol ynghylch sut y caiff eu llwyfannau eu defnyddio a sut y byddai unrhyw drefn hunanreoleiddio arfaethedig yn gweithredu. Mae hyn yn cynnwys siarad â Facebook a Twitter ynghylch hysbysebion gwleidyddol yn ystod y refferendwm a’r etholiad cyffredinol. Rydym eisoes yn gweithio gyda Swyddfa’r Comisiynydd Gwybodaeth ar yr ymchwiliad y mae’n ei gynnal i’r defnydd o ddata personol ym maes gwleidyddiaeth, a gyda chyrff eraill, a byddwn hefyd yn mynd ati i weithio gydag eraill sy’n arbenigo yn y byd newidiol hwn. Bydd y gwaith hwn yn ein helpu wrth i ni fynd ati i ystyried y goblygiadau i’r ffordd y mae rheolau sy’n ymwneud â chyllid ymgyrchu yn berthnasol i ymgyrchu digidol.

Y Llywodraeth, a’r Senedd yn y pen draw, fydd yn penderfynu a ddylid newid y gyfraith ac, os felly, pa newidiadau y dylid eu gwneud;  ond, wrth fynd ati i gyflawni ein gwaith, rydym yn benderfynol o sicrhau bod cyfreithiau sy’n ymwneud â chyllid ymgyrchu yn addas at y diben ac y bydd pleidiau ac ymgyrchwyr yn cydymffurfio â nhw.

Cyhoeddwyd yn Uncategorized | Rhowch sylw

Sut caiff elusennau eu heffeithio gan ‘”y Ddeddf Lobïo”?

Bob Posner, Cyfarwyddwr Cyllid Gwleidyddol a Rheoleiddio a Chwnsler Cyfreithiol y Comisiwn Etholiadol

Yn ddiweddar fe ddarllenais flog gan y Gweinidog dros Gymdeithas Sifil, Tracey Crouch AS oedd yn awgrymu bod canfyddiadau ynghylch “y Ddeddf Lobïo” yn fwy niweidiol i ymgyrchu elusennau na’r gwirionedd.

Yn y Comisiwn Etholiadol, ry’n ni’n cytuno gyda Llywodraeth y DU mai canfyddiadau anghywir o’r rheolau yn hytrach na’r rheolau eu hunain sy’n achosi problemau i ymgyrchwyr. Mae penawdau a sylwadau yn y cyfryngau sy’n gor-ddweud beth gall ac na all ymgyrchwyr wneud yn ystod cyfnod etholiad yn creu mwy o ddryswch. Fodd bynnag, ry’n ni cydnabod na fydd nifer o ymgyrchwyr trydydd sector yn croesawu’r argymhelliad nad oes gan y Llywodraeth amser seneddol i weithredu cynigion yr Arglwydd Hodgson o 2016 i newid sut mae ymgyrchwyr nad ydynt yn bleidiau yn cael eu rheoleiddio yn ystod cyfnodau etholiad. Er ein bod ni’n credu bod y system yn gweithio, dyw hynny ddim yn un peth â dweud nad oes lle i wella.

Mae elusennau ac ymgyrchwyr eraill nad ydynt yn bleidiau yn hanfodol i ddemocratiaeth iach, ac fel cymdeithas, mae’n rhaid i ni annog eu cyfranogiad yn ystod, yn ogystal â thu allan i gyfnodau ymgyrchu etholiadau. Mae’r rheolau ymgyrchwyr nad ydynt yn bleidiau wedi bod yn eu lle ers y flwyddyn 2000 ac nid ydynt yn rhwystro trydydd partïon rhag ymgyrchu nac ymgysylltu mewn trafodaethau cyhoeddus.” Mae’r rheolau’n rheoleiddio faint gaiff ei wario ar ymgyrchu y gellir ei ystyried yn rhesymol fel y’i bwriadwyd i ddylanwadu ar benderfyniadau pleidleiswyr a chanlyniad etholiad: lle bo swm sylweddol o arian yn cael ei wario ar y math yma o ymgyrchu, mae’r rheolau yn gofyn bod unigolion a sefydliadau yn cofrestru gyda ni ac yn datgan eu gwariant.

Mae’n iawn fod pleidleiswyr yn gallu gweld pwy sy’n gwario’r arian. Mae’n anodd gweld y ddadl yn erbyn hyn. A dyna yw bwriad y rheolau: Eu prif fwriad yw rhoi elfen o dryloywder i bleidleiswyr a’r cyhoedd, yn hytrach na chyfyngu ar allu ymgyrchwyr i ymgysylltu.

Yn etholiad cyffredinol Mehefin, cofrestrodd 53 o unigolion a sefydliadau gyda ni fel ymgyrchwyr nad ydynt yn bleidiau, a byddwn yn cyhoeddi cofnodion gwariant y rheiny wnaeth wario dros y trothwy gwario o £20,000 cyn hir. Felly mae’n hi’n glir bod ymgyrchwyr nad ydynt yn bleidiau yn parhau i ymgyrchu ar ôl etholiadau. Fodd bynnag, mae’n rhaid i ni fod yn ymwybodol o’r risg bod rhai yn datgyweddu rhag ymgyrchu yn ystod etholiadau, oherwydd eu bod yn poeni’n ddiangen am y rheolau – yn arbennig o ganlyniad i newyddion diweddar ynghylch cynnydd tuag at weithredu cynigion yr Arglwydd Hodgson.

Y gwirionedd mewn nifer o achosion, yw na fydd nifero ymgyrchwyr nad ydynt yn bleidiau hyd yn oed yn gwario digon i orfod cydymffurfio â’r rheolau. Pan fyddant, dim ond rhai mathau o ymgyrchu a gynhwysir, felly ni fydd costau rhai gweithgareddau fel gwario ar lobïo Gweinidogion i wneud newidiadau i bolisi’r Llywodraeth, neu ar weithgareddau ar gyfer aelodau, yn cyfrif at eu terfyn gwariant.

Ry’n ni hefyd yn gwybod bod gweithredu’r cyfnod a reoleiddir ôl-weithredol o 365 diwrnod yn peri pryder i rai ymgyrchwyr nad ydynt yn bleidiau yn ystod etholiad mis Mehefin, ond mewn nifer o achosion, byddai nifer fach neu ddim o weithgareddau’r sefydliad a gynhaliwyd cyn galwyd yr etholiad wedi bodloni’r profion i gyfri fel gwariant a reoleiddir.

Yn amlwg, mae’n annhebygol iawn y gellid ystyried bod ymgyrchydd nad yw’n blaid wedi bwriadu dylanwadu pobl i bleidleisio mewn etholiad pan nad oeddent yn gwybod bod etholiad yn digwydd.  Felly, mae’n annhebygol bod gweithgarwch yn bodloni’r profion ac yn gallu cael eu cyfri fel gwariant a reoleiddir o ran etholiad cyffredinol Senedd y DU 2017 os ddigwyddodd cyn i Theresa May  gyhoeddi’r etholiad.

Er , ry’n ni hefyd yn deall y byddai rhai o’i gynigion wedi bod yn anymarferol i’w gweithredu. Ni fydd diwygiad deddfwriaethol i’r rheolau, mae’n rhaid i’r Llywodraeth ac eraill – sy’n ein cynnwys ni – chwilio am ffyrdd i weithio gydag ymgyrchwyr i fynd newid y canfyddiadau anghywir am y ddeddfwriaeth fel bod elusennau a sefydliadau eraill yn gallu parhau â’u hymgyrchu yn hyderus. Mae Tracey Crouch  wedi dweud ei bod hi am weithio gyda’r sector i fynd i’r afael ag unrhyw ddryswch neu ganfyddiadau anghywir ynghylch y rheolau, ac ry’n ni’n hapus i barhau i chwarae ein rhan yn hyn.

Ry’n ni’n hyderus bod y canllawiau yr ydym yn eu cyhoeddi cyn digwyddiadau etholiadol yn adlewyrchu’r fframwaith cyfreithiol ac yn esbonio’r rheolau’n glir. Ein bwriad yw sicrhau bod y rheolau o ran cyllid pleidiau ac etholiadau yn cael eu dilyn, a bod pobl ledled y DU yn hyderus yn hygrededd a thryloywder cyllid pleidiau ac etholiadau’r DU. Ry’n ni am weithio’n effeithiol gyda rhanddeiliaid a’r rheiny yr ydym yn eu rheoleiddio i annog hyder yn y system reoleiddiol ac i geisio rheoleiddio mewn modd effeithiol, cymesur a theg, gwan ystyried y ffeithiau perthnasol bob tro.

Fel ag erioed, ry’n ni yma i gynnig cyngor a chanllawiau i ymgyrchwyr trydydd parti ynghylch y rheolau a byddwn yn parhau i weithio gyda nhw i sicrhau eu bod yn deall beth allan nhw wneud. Gallwch ddod o hyd i ragor o wybodaeth ar reolau i ymgyrchwyr nad ydynt yn bleidiau yn ein canllawiau.

Ym mis Tachwedd byddwn yn cyhoeddi adroddiad ar etholiad cyffredinol Senedd y DU 2017, a bydd rhan ohono’n edrych ar rôl ymgyrchwyr nad ydynt yn bleidiau. Ry’n nhin’ eich annog chi i gadw llygad allan am hyn ac yn annog ymgyrchwyr i siarad â ni os oes gyda chi gwestiynau ynghylch y rheolau. Gobeithio fod hyn yn sicrhau ymgyrchwyr nad ydynt yn bleidiau, er gwaethaf y newidiadau a gyflwynwyd gan Ddeddf 2014 i’r rheolau sydd wedi bod yn eu lle ers 2000, byddant yn parhau i allu ymgyrchu yn ystod cyfnodau etholiadau.

Cyhoeddwyd yn Uncategorized | Rhowch sylw

2017: Blwyddyn arwyddocaol ar gyfer cyfranogiad democrataidd yn y DU

Cewch wybod am ein hadroddiad newydd sy’n archwilio etholiadau 2017 o safbwynt y rhai a bleidleisiodd, yn ogystal â’r rhai a ddewisodd beidio. Beth gallwn ei ddysgu ar gyfer 2018?

Gan Craig Westwood, Cyfarwyddwr Cyfathrebu ac Ymchwil, y Comisiwn Etholiadol

Mae 2017 wedi bod yn flwyddyn arwyddocaol ar gyfer democratiaeth yn y DU. Trefnwyd etholiadau lleol ar gyfer 4 Mai ledled Prydain Fawr, yn ogystal ag etholiadau maerol awdurdodau cyfunedig newydd mewn rhannau o Loegr. Dim ond ychydig o wythnosau ar ôl dechrau’r flwyddyn, ar 16 Ionawr, cyhoeddwyd etholiad brys Cynulliad Gogledd Iwerddon ar gyfer 2 Mawrth. Yna, ar 18 Ebrill, cyhoeddwyd etholiad cyffredinol brys yn y DU ar 8 Mehefin.

Mae ein hadroddiad Pleidleisio yn 2017 yn rhoi trosolwg o agweddau’r cyhoedd tuag at y broses o bleidleisio a democratiaeth yn y DU. Dyma’r tro cyntaf rydym wedi llunio’r math hwn o adroddiad, sy’n edrych ar ddigwyddiadau pleidleisio gwahanol – gan gynnwys ardaloedd gwahanol, etholfreiniau gwahanol a systemau pleidleisio gwahanol – er mwyn dod i gasgliadau am farn ac agweddau dinasyddion y DU. Mae’r adroddiad yn seiliedig ar arolygon sy’n cynnwys mwy na 6,000 o aelodau’r cyhoedd yn dilyn y digwyddiadau pleidleisio a gynhaliwyd yn 2017, yn ogystal â mewnwelediadau o ddata a gasglwyd mewn perthynas â digwyddiadau pleidleisio 2017.

Yn 2017, bwriwyd mwy na 44 miliwn o bleidleisiau mewn chwe digwyddiad pleidleisio gwahanol. Yn hynod, gwelwyd cynnydd yn y nifer a bleidleisiodd ym mhob digwyddiad pleidleisio o gymharu â’r etholiad cyfatebol blaenorol – etholiadau Cynulliad Gogledd Iwerddon a chynghorau’r Alban yn bennaf.

Yn etholiad cyffredinol y DU, y prif reswm y tu ôl i’r cynnydd yn y nifer a bleidleisiodd oedd cymell pobl ifanc. Canfu ein hymchwil fod 18% o bobl 18-24 oed wedi dweud mai hwn oedd y tro cyntaf iddynt bleidleisio, tra mai dim ond 3% o’r bobl 18-24 oed hynny a honnodd fod hynny oherwydd nad oeddent wedi bod yn gymwys o’r blaen.

Thursday 1 WELSH

Er ei bod yn uwch nag etholiadau blaenorol, roedd y nifer a bleidleisiodd yn yr etholiadau lleol ym mis Mai yn sylweddol is nag yn yr etholiad cyffredinol nac yn etholiad Cynulliad Gogledd Iwerddon. Fel mae Siart 1 yn ei ddangos, cawsom fod pobl ifanc yn dal i fod yn llawer llai tebygol na’u cymheiriaid hŷn o ddweud eu bod wedi pleidleisio.

Mae cael pleidleiswyr hyddysg yn sylfaenol i’r broses ddemocrataidd. Gwyddom fod cysylltiad agos rhwng teimlo’n hyddysg a phenderfynu pleidleisio.

Mae ein canfyddiadau yn nodi gwahaniaeth clir yn y lefelau o ymwybyddiaeth yn etholiadau lleol 2017, rhwng pleidleiswyr iau a hŷn a rhwng y rhai sydd â mwy a llai o ymgysylltiad etholiadol. Er enghraifft, gofynnwyd i bobl yn Lloegr lle y cynhaliwyd etholiadau llywodraeth leol a oeddent o’r farn eu bod wedi cael digon o wybodaeth i wneud dewis hyddysg ynghylch pwy i bleidleisio drosto – anghytunodd un rhan o dair o’r holl ymatebwyr, gan gynnwys bron hanner y bobl 18-34 oed.

Wed 4 Awarness WELSH

Wrth gwrs, mae cymhelliant yn bwysig; gwyddom y bydd y rhai sydd am bleidleisio yn ceisio gwybodaeth. Yn absenoldeb yr holl sylw a roddir i etholiad cyffredinol yn y cyfryngau cenedlaethol, roedd yr etholwyr a oedd yn teimlo fwyaf hyddysg am etholiadau lleol mis Mai yn dibynnu ar daflenni gan bleidiau gwleidyddol (62%), awdurdod lleol (14%) a gwefannau ymgeiswyr (15%) yn ogystal â siarad â’u teulu a’u ffrindiau (14%) er mwyn cael digon o wybodaeth i fwrw eu pleidlais yn hyderus.

Mae hyn yn tanlinellu pwysigrwydd ffurfiau cyfathrebu uniongyrchol a gwaith pleidiau ac ymgyrchwyr. Gyda rhagor o etholiadau lleol i ddod yn Lloegr ym mis Mai 2018 – gan gynnwys ym mhob rhan o Lundain – mae’n amlwg bod angen gwneud mwy o waith er mwyn sicrhau bod gwybodaeth am yr etholiadau hyn ac am yr ymgeiswyr sy’n sefyll yn cyrraedd cynulleidfa ehangach.

Yn gadarnhaol, mae’r rhan fwyaf o bobl yn parhau i ddweud bod etholiadau yn y DU yn cael eu cynnal yn effeithiol – gyda’r hyder mwyaf ymhlith y rhai sy’n pleidleisio ac yn defnyddio’r system eu hunain. Fodd bynnag, ni ddylid llaesu dwylo ac amlygodd ein hymchwil feysydd lle rydym o’r farn bod angen rhagor o waith.

Er bod y rhan fwyaf o bobl yn parhau i fod yn fodlon ar y system o gofrestru i bleidleisio, ceir cefnogaeth hefyd i ragor o welliant, gyda dwy ran o dair yn cefnogi’r syniad y dylai etholwyr gofrestru’n awtomatig pan gânt rif Yswiriant Gwladol. Yn ddiweddar, cyhoeddwyd ein hasesiad o’r system gofrestru etholiadol gan amlygu nifer o feysydd i’w gwella.

Yn olaf, mae’r canfyddiad o dwyll etholiadol yn broblem mewn etholiadau yn y DU o hyd. Er bod y mwyafrif helaeth o’r farn bod pleidleisio’n broses ddiogel ar y cyfan, mae lefel o bryder, er ei bod yn seiliedig ar y sylw yn y cyfryngau yn fwy nag ar brofiad uniongyrchol. Ym mis Mehefin, roedd 15% o’r rhai a oedd yn credu bod twyll wedi digwydd yn meddwl bod diffyg prawf adnabod wedi cyfrannu at y gred honno. Rydym wedi nodi ein hargymhelliad o’r blaen ar gyfer cyflwyno gofyniad i bleidleiswyr mewn gorsafoedd pleidleisio ym Mhrydain Fawr ddangos prawf adnabod, gan adlewyrchu’r hyn sydd eisoes yn digwydd yn llwyddiannus yng Ngogledd Iwerddon ers rhai blynyddoedd. Croesewir cynllun peilot arfaethedig llywodraeth y DU i bleidleiswyr ddangos prawf adnabod mewn gorsafoedd pleidleisio yn yr etholiadau llywodraeth leol ym mis Mai 2018; byddwn yn cyhoeddi gwerthusiad llawn, annibynnol o hyn erbyn haf 2018.

Darllenwch fwy yn ein hadroddiad Pleidleisio yn 2017 neu dilynwch ni @ElectoralWales.

Cyhoeddwyd yn Etholiadau, pleidleisio, Uncategorized | Rhowch sylw

Amser i foderneiddio etholiadau yng Nghymru

Gan Rhydian Thomas, Pennaeth y Comisiwn Etholiadol, Cymru

Mae Llywodraeth Cymru wedi ymgynghori ar foderneiddio’r ffordd y cynhelir etholiadau lleol yng Nghymru, a heddiw rydym yn cyhoeddi ein barn ar y cynigion hyn.

Mae’r meysydd yr ymgynghorir â nhw yn cynnwys ymestyn yr etholfraint ar gyfer etholiadau llywodraeth leol i bobl ifanc 16 a 17 oed; gwella cofrestru etholiadol;  moderneiddio’r broses etholiadol; defnydd o’r iaith Gymraeg mewn etholiadau a gwneud pleidleisio yn fwy hygyrch i bleidleiswyr tra’n cynnal ei ddiogelwch.

Un rhan o’m rôl fel Pennaeth y Comisiwn Etholiadol yng Nghymru yw sicrhau bod gan gynrychiolwyr etholedig y wybodaeth sydd ei hangen arnynt i’w cynorthwyo i wneud penderfyniadau yn ymwneud â’n democratiaeth. Er nad yw’n briodol i’r Comisiwn roi barn ar yr holl gwestiynau a ofynnir, fel gwneud newidiadau i’r etholfraint neu i systemau pleidleisio, rydym wedi rhannu ein profiad a’n dealltwriaeth o rannau eraill o’r DU ac wedi gwneud nifer o argymhellion ar faterion lle mae gennym farn.

WELSH tweet2Un maes rydym yn ystyried yn ein hymateb yw cofrestru etholiadol. Mae’n sail i’n democratiaeth ac felly mae’n hanfodol bod y system yn rhoi pleidleiswyr yn gyntaf ac ei bod yn hawdd i bobl i’w ddefnyddio. Wedi’r cyfan, ni all neb bleidleisio oni bai eu bod wedi’u cofrestru.

Mae gan lawer o bobl heddiw ddisgwyliad y dylai gwasanaethau weithio gyda’i gilydd i sicrhau bod pobl wedi cofrestru. Fel y cynigiwyd yn yr ymgynghoriad, erbyn hyn mae’n amser symud i ffwrdd oddi wrth system sy’n dibynnu ar bleidleiswyr i gymryd camau i gofrestru eu hunain, ac yn lle hynny datblygu proses gofrestru awtomatig sydd â’r potensial i gyflwyno cofrestri etholiadol mwy cywir na prosesau canfasio traddodiadol.

Pan fydd rhywun yn symud cartref, maent yn wynebu rhestr anhygoel o bethau i’w wneud, o sefydlu biliau cyfleustodau a chofrestru gyda meddyg teulu lleol i weithio allan pryd fydd y biniau’n cael eu casglu a lle’r gorau i barcio’r car. Yn hyn o beth, mae cofrestru i bleidleisio yn aml yn isel ar restrau llawer o bobl ac yr wyf yn siŵr bod llawer o bobl yn meddwl eu bod yn cael eu rhoi ar y gofrestr pan fyddant yn diweddaru eu cofnodion gyda’u hawdurdod lleol.

Mae hefyd yn wir bod gweinyddwyr etholiadol wedi nodi bod nifer sylweddol o geisiadau dyblyg wedi eu derbyn yn yr wythnosau cyn etholiadau lleol Cymru ym mis Mai 2017 ac hefyd yn etholiad cyffredinol Mehefin 2017. Drwy hyn, rwy’n golygu bod pleidleiswyr yn cyflwyno cofrestriadau newydd, heb sylweddoli eu bod eisoes wedi cofrestru i bleidleisio. Rydym yn parhau i argymell y dylid darparu cyfleuster ‘edrych i fyny’ ar-lein ar draws y DU i etholwyr wirio a ydynt eisoes wedi’u cofrestru ac rydym yn awyddus i edrych ar opsiynau i wella’r gwasanaeth cofrestru ar-lein presennol.

Credwn y gellid gwella’r system gofrestru yng Nghymru hefyd trwy gyfuno’r cofrestr etholiadol ar gyfer pob awdurdod lleol i mewn i un gofrestr ar gyfer Cymru. Gallai hyn ei gwneud yn haws i rannu gwybodaeth pan fydd pobl yn symud adref ac yn helpu i nodi cofnodion dyblyg, gan wella cywirdeb y gofrestr.

Bellach mae Bwrdd Cydlynu Etholiadol Cymru, sy’n dod â’r Uwch Swyddogion Canlyniadau yng Nghymru ynghyd â Chymdeithas Gweinyddwyr Etholiadol, y Comisiwn Etholiadol, Llywodraeth Cymru, Cynulliad Cenedlaethol Cymru a Llywodraeth y DU. Nod y grŵp hwn yw cynorthwyo broses o alluogi etholiadau a reolir yn dda yng Nghymru trwy gydlynu polisi ar faterion etholiadol a sicrhau cysondeb rheolaeth etholiadol. Credwn fod datblygiad y grŵp hwn yn hollbwysig i ddod â rhaglen moderneiddio etholiadol Llywodraeth Cymru at ei gilydd a dylid ystyried sut y gellid datblygu rôl y Bwrdd, yn y tymor canolig i’r tymor hir, i gefnogi rhaglen foderneiddio etholiadol Llywodraeth Cymru.

WELSH tweet1Mae’n bryd moderneiddio’r cyfreithiau sy’n llywodraethu ein hetholiadau. Nid yw llawer o’r rheolau sydd ar waith ar hyn o bryd wedi newid ers iddynt gael eu cyflwyno dros 100 mlynedd yn ôl. Mae’r Comisiwn Etholiadol yn parhau i gefnogi’r argymhellion i foderneiddio a symleiddio’r gyfraith etholiadol a wnaed gan Gomisiwn y Gyfraith yn 2016 a rydym yn gofyn i Lywodraeth Cymru eu hystyried wrth ddatblygu eu cynigion.

Mae hwn yn gyfle i Gymru ddatblygu a dangos ei democratiaeth fodern ac rydym yn barod i weithio gyda Llywodraeth Cymru ar sut y gellir gweithredu eu cynigion er lles pob pleidleiswr yng Nghymru.

Darllenwch ein hymateb i’r ymgynghoriad yma.

Cyhoeddwyd yn Uncategorized | Rhowch sylw

Ein hymrwymiad i weithio’n ddwyieithog yng Nghymru

Gan Sioned Wyn, Ymgynghorydd yr iaith Gymraeg, y Comisiwn Etholiadol

I ddathlu Diwrnod Cyfieithu Rhyngwladol, mae ein hymgynghorydd y Gymraeg, Sioned yn cyflwyno hanes yr iaith a pham ein bod ni’n gweithio’n ddwyieithog yng Nghymru…

Shwmae! Rwy wedi bod yn Gynghorydd yr Iaith Gymraeg gyda’r Comisiwn ers mis Mai 2013. Cymraeg yw fy iaith gyntaf i, a’r unig iaith fyddai’n siarad gyda fy nheulu a rhan fwya’ o’n ffrindiau. A wy wir ddim yn siŵr beth fyddai’n digwydd pe bai fi’n siarad Saesneg gyda Mam-gu!

Mae’n siŵr fod y mwyafrif ohonoch chi’n gwybod mai Cymraeg yw iaith fyw hynaf Ewrop a’i bod ni’n dyddio’n ôl i’r chweched ganrif. Ond wyddech chi fod ei gwreiddiau hi yn y Frythoneg, oedd yn cael ei siarad mor bell i’r gogledd a’r Alban? Efallai na glywch chi lawer o Albanwyr dyddiau yma’n siarad Cymraeg, ond mae ôl y Gymraeg i’w gweld o hyd mewn enwau llefydd fel Caeredin.

Heddiw mae’r Gymraeg yn iaith swyddogol yng Nghymru. Mae 27.8% o bobl yng Nghymru’n medru’r Gymraeg a phlant hyd at 16 oed yn dysgu’r iaith yn yr ysgol.

Amcan Mesur y Gymraeg (Cymru) 2011, lle mae safonau’r Gymraeg yn hanu ohono, yw ei gwneud hi’n haws i siaradwyr Cymraeg i fyw eu bywydau drwy gyfrwng y Gymraeg. Mae’r safonau’n golygu fod ban bobl yr hawl i sicrhau bod y gwasanaethau y maent yn eu derbyn gan gyrff cyhoeddus, fel y Comisiwn ac awdurdodau lleol, ar gael yn Gymraeg os dymunant. Mae hefyd felly’n dilyn ei bod hi’n ddiwerth bod plant Cymru’n dysgu’r Gymraeg os nad oes cyfle gyda nhw i siarad Cymraeg yn gymdeithasol ac yn eu bywyd o ddydd i ddydd.

Mae’r safonau’n amrywio rhwng sefydliadau, yn dibynnu ar y gwaith maent yn ei wneud a phwy yw eu rhanddeiliaid nhw. Ond mae yna thema gyffredin o gydraddoldeb – sicrhau bod pobl yng Nghymru’n gallu defnyddio ein gwasanaethau, ein dogfennau a gweld ein hymgyrchoedd yn yr iaith o’u dewis nhw.

Campaign

Yma yn y Comisiwn ry’n ni wedi ymrwymo i sicrhau bod yr holl ohebiaeth gyda phobl yng Nghymru yn cael ei wneud yn ddwyieithog, yn unol â safonau’r Gymraeg. Yn ymarferol, mae hyn yn golygu ein bod yn cyfieithu dogfennau i’r Gymraeg ar gyfer ein cynulleidfaoedd yng Nghymru. Ers mis Mawrth eleni ry’n ni wedi cyfieithu oddeutu 300,000 o eiriau!

Dyw’r broses gyfieithu ei hun ddim mor syml ag y mae’n ymddangos. Mae’n fwy na medru dwy iaith a newid un iaith i un arall, mae’n rhaid sicrhau bod y cyfieithiad yn darllen fel darn naturiol a gwreiddiol, fel pe bai wedi ei ysgrifennu yn yr iaith honno. Mae’n cymryd amser i ystyried strwythur brawddeg, a sicrhau bod tôn a theimlad dogfen yn cael eu hadlewyrchu yn y ddogfen wedi’i chyfieithu.

Mae ein hymrwymiad i’r Gymraeg yn golygu y gall siaradwyr Cymraeg ein ffonio i drafod cofrestru neu bleidleisio, a chysylltu gyda ni drwy @ElectoralWales, @DyBleidlaisDi neu Facebook.

Mae’r Gymraeg yn rhan o’n hunaniaeth i, ac rwy’n falch o sicrhau bod fy nghyd Gymry’n gallu cael y wybodaeth sydd ei hangen arnynt i arfer eu hawl ddemocrataidd yn Gymraeg.

Cysylltwch â ni ar Twitter neu anfonwch e-bost i gael mwy o wybodaeth ynghylch safonau’r Gymraeg.

 

Cyhoeddwyd yn Uncategorized | Rhowch sylw

Wnaeth y Comisiwn Etholiadol wir awgrymu gwahardd pobl rhag pleidleisio?

Gan Syr John Holmes, Cadeirydd y Comisiwn Etholiadol

Mae rhai adroddiadau diweddar yn y cyfryngau wedi awgrymu bod y Comisiwn Etholiadol wedi galw ar i ‘trolls cyfryngau cymdeithasol’ gael eu gwahardd rhag pleidleisio mewn ymateb i ymholiad presennol Pwyllgor Safonau mewn Bywyd Cymdeithasol (PSBC) i frawychu ymgeiswyr i Senedd y DU. Er bod y drafodaeth wedi bod yn ddefnyddiol yn amlygu bod cyfraith etholiadol bresennol yn methu ag adlewyrchu bywyd go iawn yr unfed ganrif ar hugain, fe aeth rhai o’r penawdau llawer pellach o ran beth ddywedwyd gennym nag oedd yn rhesymol.

Nid ydym yn syml wedi argymell bod ‘trolls’ ar y rhyngrwyd nag unrhyw un arall, yn colli eu hawl i bleidleisio. Nid ydym chwaith yn ceisio, nac yn meddwl bod pobl am i ni fod yn ‘Gomisiynydd Gwirionedd’ yn penderfynu beth all gael ei ddweud neu ddim ei ddweud mewn ymgyrchoedd etholiadol. Fel yr oedd rhai sylwebyddion yn gyflym i ddweud wythnos yma, byddai’r ffordd honno’n un beryglus i’w theithio. Allwn i ddim cytuno mwy.

Beth wnaethom ni nodi oedd bod rhai troseddau etholiadol yn golygu canlyniadau arbennig i’r rheiny a geir yn euog ohonynt, gan gynnwys tynnu oddi ar y gofrestr etholiadol neu eu rhwystro rhag pleidleisio am hyd at bum mlynedd. Bod cyn lleied yn deall hyn yn ddangosydd da o ba mor oroedol ac amherthnasol yw llawer o’r ddeddfwriaeth sy’n ddegawdau neu ganrifoedd oed erbyn heddiw.

Aethom ymlaen i awgrymu y byddai hi’n werth ystyried, wrth edrych ar unrhyw ddeddfwriaeth newydd, p’un a byddai canlyniadau arbennig tebyg yn ataliol mewn sefyllfaoedd modern. Mae p’un a byddent yn addas yn gwestiwn i’r arbenigwyr cyfreithiol yn y lle cyntaf ac yna i Senedd y DU. Nid ydym yn ceisio ffurfio barn y naill ffordd neu’r llall.

Fodd bynnag mae’n safbwynt ehangach yn glir: Mae traddodiad cryf y DU o etholiadau rhydd yn rhan hanfodol o ddemocratiaeth iach, a dylai pobl fod yn gallu sefyll i’w hethol ac ymgyrchu heb ofni camdriniaeth neu frawychu. Fodd bynnag, mae tystiolaeth nawr nad yw hyn wastad yn wir, nid yw’r ffaith nad yw nifer o droseddau cyfraith etholiadol wedi’u hadolygu neu eu diweddaru ers iddynt eu creu gyntaf yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg, yn helpu pethau a dweud y lleiaf.

Fel cam cyntaf, ry’n ni’n parhau i annog llywodraethau’r DU i weithredu cynigon wnaed y llynedd gan Gomisiynau’r Gyfraith y DU i’w gwneud hi’n haws i bawb ddeall a chydymffurfio gyda chyfreithiau etholiadol, ac i’r heddlu ac erlynyddion eu gorfodi.

Fe wnaeth ein cyflwyniad amlygu adran 115 Deddf Cynrychiolaeth y Bobl 1983, sy’n nodi trosedd o roi dylanwad gormod ar bleidleiswyr (er enghraifft drwy fygwth neu ddefnyddio trais) – mae hwn yn ddarpariaeth arbennig o gymhleth y mae Comisiynau’r Gyfraith yn bwriadu diwygio. Ar hyn o bryd, nid oes trosedd debyg o ran brawychu ymgeiswyr.

Efallai nad oes angen cael trosedd newydd gan fod y gyfraith droseddol gyffredinol yn ddigonol. Mae cyfreithiau’n bodoli sy’n ei gwneud hi’n drosedd i fygwth, aflonyddu ar neu gam-drin rhywun neu i wneud sylwadau hiliol, homoffobaidd neu rywiaethol ar-lein. Dylai’r PSBC, ac mae’n siŵr y bydd yn, ceisio cyngor arbenigol gan heddluoedd ac erlynwyr i benderfynu p’un a byddai unrhyw ataliaeth ychwanegol yn gymesur neu’n ddefnyddiol pan ei bod hi’n dod at ymgeiswyr ac ymgyrchwyr etholiadol.

Byddwn yn parhau i ddilyn yr adolygiad â diddordeb ac edrychaf ymlaen at ddarllen yr adroddiad terfynol. Ond beth bynnag fo argymhellion terfynol y Pwyllgor, mae’n amlwg bod angen dirfawr i foderneiddio cyfreithiau etholiadol. Er bod llawer o bethau eraill i’w cadw’n brysur, ry’n ni’n credu y dylai hyn fod yn uchel ar restr blaenoriaethau’r Llywodraeth.

Gallwch ddarllen ein hymateb llawn i’r Pwyllgor ar ein gwefan.

Cyhoeddwyd yn Uncategorized | Rhowch sylw